Sepiolit
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 309-b. — ziyouz.com
Sepiolit — silikatlar sinfiga mansub gilli mineral. Murakkab zanjirli, qatqat strukturali. Kimyoviy formulasi Mg4[Si6Ols]6H2O. Ba'zan Mg ioni Fe2+, Fe3+, Ni, Al, Cu ionlari b-n almaşadi va u holda ferrisepiolit, alyumosepiolit, nikelsepiolit va b. nomlar b-n yuritiladi. Qattikligi 2—3; ziçligi 2,1—2,2 g/sm3. Ipaksimon, mumsimon yaltiraydi. Rombik sistemada kristallanadi. Undan taşqari ziç yoki ğovak, juda yengil agregatlar («dengiz köpigi») şaklida ham uçraydi. Aridli va yarimaridli iqlim şaroitida tuproqda, dengiz va b. şör suvli havzalarda, gilli karbonatlardan tarkib topgan çökindi jinslarda hamda serpentinitlarni yemirilişidan hosil böladi. Nikelga boy S. turlari silikatli nikel rudalari tarkibiga kiradi. Özbekistonda keng tarqalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕПИОЛИТ — силикатлар синфига мансуб гилли минерал. Мураккаб занжирли, қатқат структурали. Кимёвий формуласи Mg4[Si6Ols]6H2O. Баъзан Mg иони Fe2+, Fe3+, Ni, Al, Cu ионлари б-н алмашади ва у ҳолда феррисепиолит, алюмосепиолит, никельсепиолит ва б. номлар б-н юритилади. Қаттиклиги 2—3; зичлиги 2,1—2,2 г/см3. Ипаксимон, мумсимон ялтирайди. Ромбик системада кристалланади. Ундан ташқари зич ёки ғовак, жуда енгил агрегатлар («денгиз кўпиги») шаклида ҳам учрайди. Аридли ва яримаридли иқлим шароитида тупроқда, денгиз ва б. шўр сувли ҳавзаларда, гилли карбонатлардан таркиб топган чўкинди жинсларда ҳамда серпентинитларни емирилишидан ҳосил бўлади. Никелга бой С. турлари силикатли никель рудалари таркибига киради. Ўзбекистонда кенг тарқалган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.