Sergey Alekseyeviç Çapligin
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 24–25-b. — ziyouz.com
Çapligin Sergey Alekseyeviç [1869.24. (5.4), Ryazan gubernyasi, Ranenberg ş., hoz. Lipetsk viloyati, Çapligin ş. — 1942.8. 10, Novosibirsk] — mexanika sohasidagi rus olimi, gidrodinamika asosçilaridan biri, SSSR FA akad. (1929), Mehnat Qahramoni (1941). N.Ye. Jukovskiyning şogirdi va safdoşi. Moskva universitetini tugatgan (1890). Markaziy aerodinamika intida işlagan (1918 y.dan). Ilmiy işlari asosan nazariy mexanika muammolariga doyr. Qattiq jismlarning suyuqlikdagi harakat qonunlarini örgangan, tezligi tovuş tezligidan kiçik bölgan gaz oqimini tekşiriş usulini işlab çiqib, gaz dinamikasiga asos solgan. Ç. samolyot qanoti atrofida havo sirkulyatsiyasi tezligini aniqlaş haqidagi postulatni (Ç. — Jukovskiy postulatini) birinçi marta aniq bayon qilgan. Ç. aviatsiya va aeromexanikaga doyr murakkab masalalarning yeçimini bergan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧАПЛИГИН Сергей Алексеевич [1869.24. (5.4), Рязань губерняси, Раненберг ш., ҳоз. Липецк вилояти, Чаплигин ш. — 1942.8. 10, Новосибирск] — механика соҳасидаги рус олими, гидродинамика асосчиларидан бири, СССР ФА акад. (1929), Меҳнат Қаҳрамони (1941). Н.Е. Жуковскийнинг шогирди ва сафдоши. Москва университетини тугатган (1890). Марказий аэродинамика интида ишлаган (1918 й.дан). Илмий ишлари асосан назарий механика муаммоларига дойр. Қаттиқ жисмларнинг суюқликдаги ҳаракат қонунларини ўрганган, тезлиги товуш тезлигидан кичик бўлган газ оқимини текшириш усулини ишлаб чиқиб, газ динамикасига асос солган. Ч. самолёт қаноти атрофида ҳаво циркуляцияси тезлигини аниқлаш ҳақидаги постулатни (Ч. — Жуковский постулатини) биринчи марта аниқ баён қилган. Ч. авиация ва аэромеханикага дойр мураккаб масалаларнинг ечимини берган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.