Sergey Nikolayeviç Naumov
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 107–108-b. — ziyouz.com
Naumov Sergey Nikolayeviç (1874.6.7, Kaluga - 1933.11.12, Toşkent) — kimyogar. Turkiston un-ti prof. (1920 y.dan). 1920—24 y.da şu un-t tibbiyot bölimi dekani, lab. mudiri (1924—25), organik kimyo kafedrasi mudiri (1925 y.dan). N.ning naftenlar sohasidagi i.t. işlari katta ahamiyatga ega. N. tomonidan sintez qilingan 1,4-dimetilgeksametilen yangi modda sifatida tan olingan. U xinon va to-luxinondibromidlar tuzilişini, xossalarini örganiş sohasida çuqur izlanişlar olib bordi, 2,3-siklogek-sandion 1,4-dikarbon efirining tuzilişini topdi. Mazkur modda hosilalaridan xinoksalin, monooksim, dioksim, monogridrazon, bipirazolon, ozazon va b.ni sintez qildi. Uning ilmiy kuzatişlari natijalari ölaroq izomerlaniş reaksiyalariga ança aniklik kiritildi, turli efir moddalari sintezi amalga oşirildi. N.ning Örta Osiyo toğlarida uçraydigan tabiiy selitrani sintez sohasida qöllaş borasidagi işlari amaliy ahamiyat kasb etadi.
Özbekistonda kimyo fanining rivojlanişi, milliy kadrlar tayyorlaş, yangi yönalişdagi ilmiy va ilmiy-uslubiy işlarning yölga qöyilişida N.ning xizmatlari katta. Uning şogirdlari orasida SYU.Yunusov, O.S. Sodiqov, h.Rustamov, K.S. Ahmedov kabi maşhur kimyogarlar bor. ÖzMUning kimyo f-ti prof. S.N.Naumov nomi b-n ataladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАУМОВ Сергей Николаевич (1874.6.7, Калуга - 1933.11.12, Тошкент) — кимёгар. Туркистон ун-ти проф. (1920 й.дан). 1920—24 й.да шу ун-т тиббиёт бўлими декани, лаб. мудири (1924—25), органик кимё кафедраси мудири (1925 й.дан). Н.нинг нафтенлар соҳасидаги и.т. ишлари катта аҳамиятга эга. Н. томонидан синтез қилинган 1,4-диметилгексаметилен янги модда сифатида тан олинган. У хинон ва то-лухинондибромидлар тузилишини, хоссаларини ўрганиш соҳасида чуқур изланишлар олиб борди, 2,3-циклогек-сандион 1,4-дикарбон эфирининг тузилишини топди. Мазкур модда ҳосилаларидан хиноксалин, монооксим, диоксим, моногридразон, бипиразолон, озазон ва б.ни синтез қилди. Унинг илмий кузатишлари натижалари ўлароқ изомерланиш реакцияларига анча аниклик киритилди, турли эфир моддалари синтези амалга оширилди. Н.нинг Ўрта Осиё тоғларида учрайдиган табиий селитрани синтез соҳасида қўллаш борасидаги ишлари амалий аҳамият касб этади.
Ўзбекистонда кимё фанининг ривожланиши, миллий кадрлар тайёрлаш, янги йўналишдаги илмий ва илмий-услубий ишларнинг йўлга қўйилишида Н.нинг хизматлари катта. Унинг шогирдлари орасида СЮ.Юнусов, О.С. Содиқов, ҳ.Рустамов, К.С. Аҳмедов каби машҳур кимёгарлар бор. ЎзМУнинг кимё ф-ти проф. С.Н.Наумов номи б-н аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.