Serotonin
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 323–324-b. — ziyouz.com
Serotonin SEROTONIN, 50 ks i 3ra m inoetilindol, 5o ks itr i ptamin, C1() H12N2O — biologik faol modda. Mol. m. 176,21. Odam va hayvonlar qoni hamda töqimalarida bor. S. periferik nerv markazlari mediatori hamdir. Ilk bor 1947 y.da buka zardobidan ajratib olingan. S.böşliqiçlilar, mollyuskalar, bögimoyoklilar, suvda va qurukda yaşovçilarning zaharida, şuningdek, ösimliklarda uçraydi. S organizmda triptofan aminokislotalaridan sintezlanadi. Töqimalarda S. 5oksiindolilsirka kislotaga aylanib, organizmdan buyrak orqali ajraladi. S. tomirlarni toraytiradi, markaziy nerv sistemasi hamda hazm qiliş, ajratiş, endokrin sistemalar faoliyatining gumoral regulyatsiyasida muhim rol öynaydi. Qonda (asosan, trombitsitlarda) 0,02—0,6 mg/l S. bor. S. almaşinuvining buzilişi miokard infarkti, yara kasalliklari va ba'zi ruhiy kasalliklarga sabab böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕРОТОНИН, 50 кс и 3ра м иноэтилиндол, 5о кс итр и птамин, C1() H12N2O — биологик фаол модда. Мол. м. 176,21. Одам ва ҳайвонлар қони ҳамда тўқималарида бор. С. периферик нерв марказлари медиатори ҳамдир. Илк бор 1947 й.да бука зардобидан ажратиб олинган. С.бўшлиқичлилар, моллюскалар, бўгимоёклилар, сувда ва қурукда яшовчиларнинг заҳарида, шунингдек, ўсимликларда учрайди. С организмда триптофан аминокислоталаридан синтезланади. Тўқималарда С. 5оксииндолилсирка кислотага айланиб, организмдан буйрак орқали ажралади. С. томирларни торайтиради, марказий нерв системаси ҳамда ҳазм қилиш, ажратиш, эндокрин системалар фаолиятининг гуморал регуляциясида муҳим роль ўйнайди. Қонда (асосан, тромбицитларда) 0,02—0,6 мг/л С. бор. С. алмашинувининг бузилиши миокард инфаркти, яра касалликлари ва баъзи руҳий касалликларга сабаб бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.