Serpentin
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 324-b. — ziyouz.com
Serpentin (lot. serpens — ilon) — qatqatli silikatlar kiçik sinfiga mansub mineral. S.ning morfologiyasi va kristall panjarasi b-n farklanuvçi 3 asosiy turi bor: antigorit (varaqsimon), xrizotil (tolali) va lizardit (massiv). Kimyoviy formulasi MgJSi4O10] (ON),, MgO 43%, S1O, 44,1%, H2O 12,9%. Qöşimça sifatida FeO, Fe,O3 va NiO uçraydi. Qattikligi 2,5—3, ziçligi 2550 kg/m3. Qöşimçalariga karab rangi oq, sariq, yaşil, yaşilsimon kök böladi, ba'zi S.larning rangi ilon terisini eslatadi (nomi xam şundan). S. guruhidagi minerallar serpentinitning asosiy komponenta hisoblanadi. S.ning öziga xos xuyeusiyatlari — yumşoqligi, qovuşqoqligi, siniş yuzasining yoğsimon yaltirok/şgi, sirpaniş oynasining mavjudligidir. Sdan xöjalikning turli sohalarida, xususan, termal va elektroizolyatsiyada hamda ötga çidamli kiyimkeçaklar tayyorlaşda foydalanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕРПЕНТИН (лот. serpens — илон) — қатқатли силикатлар кичик синфига мансуб минерал. С.нинг морфологияси ва кристалл панжараси б-н фаркланувчи 3 асосий тури бор: антигорит (варақсимон), хризотил (толали) ва лизардит (массив). Кимёвий формуласи MgJSi4O10] (ОН),, MgO 43%, S1O, 44,1%, Н2О 12,9%. Қўшимча сифатида FeO, Fe,O3 ва NiO учрайди. Қаттиклиги 2,5—3, зичлиги 2550 кг/м3. Қўшимчаларига караб ранги оқ, сариқ, яшил, яшилсимон кўк бўлади, баъзи С.ларнинг ранги илон терисини эслатади (номи хам шундан). С. гуруҳидаги минераллар серпентинитнинг асосий компонента ҳисобланади. С.нинг ўзига хос хуеусиятлари — юмшоқлиги, қовушқоқлиги, синиш юзасининг ёғсимон ялтирок/шги, сирпаниш ойнасининг мавжудлигидир. Сдан хўжаликнинг турли соҳаларида, хусусан, термал ва электроизоляцияда ҳамда ўтга чидамли кийимкечаклар тайёрлашда фойдаланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.