Serpuştlik
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 325-b. — ziyouz.com
Serpuştlik — hayvonlarda har bir tur uçun xos bölgan, tabiiy ölim örnini qoplaş uçun zarur bölgan puşt qoldiriş xususiyati. S. hayvonlarning turli guruhida har xil. Uzoq yaşaydigan va nayeli haqida köp ğamhörlik qiladigan hayvonlar bir yilda, köpinça bir neça yilda 1 marta 1—2 tadan bolalaydi. Kisqa umr köradigan hayvonlar (mas, kemiruvçilar) 1 yilda bir neça marta 10—15 tadan bolalaydi. Tuxum qöyib köpayadigan hayvonlar serpuştligi yuqori böladi. Ayrim haşarotlar bir neça yuz minglab, hatto mln.ta, oybaliq birdaniga 300 mln gaça tuxum qöyadi. S hayvonning yoşi, yil mavsumi, oziq xili va miqdori, iqlim şaroiti, populyatsiya ziçligi va b. omillar ta'sirida özgarib turadi. S.ni oşiriş çorvaçilikda katta ahamiyatga ega. Yaqin qarindoşlar örtasida uzoq vaqt davomida ötkaziladigan duragaylaş serpuştlikni kamaytiradi, hatto puştsizlikka olib kelişi mumkin. Köpinça uzoq formalarni çatiştiriş ham qisman yoki butunlay puştsizlikka olib keladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕРПУШТЛИК — ҳайвонларда ҳар бир тур учун хос бўлган, табиий ўлим ўрнини қоплаш учун зарур бўлган пушт қолдириш хусусияти. С. ҳайвонларнинг турли гуруҳида ҳар хил. Узоқ яшайдиган ва наели ҳақида кўп ғамҳўрлик қиладиган ҳайвонлар бир йилда, кўпинча бир неча йилда 1 марта 1—2 тадан болалайди. Кисқа умр кўрадиган ҳайвонлар (мас, кемирувчилар) 1 йилда бир неча марта 10—15 тадан болалайди. Тухум қўйиб кўпаядиган ҳайвонлар серпуштлиги юқори бўлади. Айрим ҳашаротлар бир неча юз минглаб, ҳатто млн.та, ойбалиқ бирданига 300 млн гача тухум қўяди. С ҳайвоннинг ёши, йил мавсуми, озиқ хили ва миқдори, иқлим шароити, популяция зичлиги ва б. омиллар таъсирида ўзгариб туради. С.ни ошириш чорвачиликда катта аҳамиятга эга. Яқин қариндошлар ўртасида узоқ вақт давомида ўтказиладиган дурагайлаш серпуштликни камайтиради, ҳатто пуштсизликка олиб келиши мумкин. Кўпинча узоқ формаларни чатиштириш ҳам қисман ёки бутунлай пуштсизликка олиб келади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.