Sesarka
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 13–14-b. — ziyouz.com
Sesarka (polyakça — cesarka), xo-naki sesarka — sesarkalar oilasiga mansub parranda. Ğarbiy Afrikada yaşaydigan yovvoyi kulrang sesarka (Numida meleagris) dan kelib çiqqan. Dastlab, S. Yunoniston va Rimda xonakilaştirilgan. Tanasining uz. 30—75 sm, böyni kalta, böynining ustki qismi va boşi patsiz. Boşida jigarrang toji va oq-qizğiş şokilasi bor. Tumşuği egikroq, uzunligi örtaça, yonlari siqiqroq. Qanotlari qisqa, dumi kalta. Patlarida yaltiroq ola-çipor doğlari bor, tanasiga yopi-şib turadi. Kök, oq, kulrang va b. tusli. S. juda harakatçan: uçadi va tez yuguradi. 5—8 yil yaşaydi. 6—8 oyligida jinsiy yetiladi. 2—3 y. tuxum oliş uçun foydalaniladi (4—6 ta makiyoni uçun bitta erkagi qöyiladi). S. göşti uçun bokiladi. Nari 1,7—1,8 kg, makiyoni 1,8—2 kg göşt beradi. Yiliga 70—120 ta tuxum qiladi. Tuxumi 42—45 g, uzoq saqlanadi, sariğida köp miqdorda karotinoidlar bor. Jöjalari 28 sutkada tuxumdan çiqadi. S. deyarli barça mamlakatlarda tarqalgan. Sibir va Qozoğistonda, Ğarbiy Yevropa mamlakatlarida maxsus xöjaliklarda yetiştiriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЦЕСАРКА (полякча — cesarka), xo-наки цесарка — цесаркалар оиласига мансуб парранда. Ғарбий Африкада яшайдиган ёввойи кулранг цесарка (Numida meleagris) дан келиб чиққан. Дастлаб, Ц. Юнонистон ва Римда хонакилаштирилган. Танасининг уз. 30—75 см, бўйни калта, бўйнининг устки қисми ва боши патсиз. Бошида жигарранг тожи ва оқ-қизғиш шокиласи бор. Тумшуғи эгикроқ, узунлиги ўртача, ёнлари сиқиқроқ. Қанотлари қисқа, думи калта. Патларида ялтироқ ола-чипор доғлари бор, танасига ёпи-шиб туради. Кўк, оқ, кулранг ва б. тусли. Ц. жуда ҳаракатчан: учади ва тез югуради. 5—8 йил яшайди. 6—8 ойлигида жинсий етилади. 2—3 й. тухум олиш учун фойдаланилади (4—6 та макиёни учун битта эркаги қўйилади). Ц. гўшти учун бокилади. Нари 1,7—1,8 кг, макиёни 1,8—2 кг гўшт беради. Йилига 70—120 та тухум қилади. Тухуми 42—45 г, узоқ сақланади, сариғида кўп миқдорда каротиноидлар бор. Жўжалари 28 суткада тухумдан чиқади. Ц. деярли барча мамлакатларда тарқалган. Сибирь ва Қозоғистонда, Ғарбий Европа мамлакатларида махсус хўжаликларда етиштирилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.