Sestodozlar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 14-b. — ziyouz.com
Sestodozlar — sestodalar va ularning liçinkalari qözğatadigan invazion kasalliklar (gelmintozlar). Odam va hayvonlarda uçraydi. Sestodalarning yetilgan (tasmalik) şakllari odam hamda hayvonlar içagida yaşaydi va urçiydi, ular tuxumi axlat b-n taşqi muhitga çiqadi va liçinka davri oraliq xöjayin (çöçqa, hökiz, baliq va b.) tanasida keçadi. Sestoda liçinkalari — finnalari (q. Finka) odamga çala pişirilgan baliq, qoramol göştini iste'mol qilganda ötadi. Ular odam ingiçka içagida jinsiy yetiladi va parazitlik qiladi. Sestodalarning exinokokk şakli odam va ötxör hayvonlarning jigar, öpka, miya, kömik va h.k. a'zolarida parazitlik qiladi. Yetuk sestodalar qözğatadigan kasalliklar birmunça yengilroq keçib, ba'zan hazm a'zolari va nerv sistemasi faoliyati buziladi. Sestoda liçinkalari qözğa-tadigan exinokokkoz, sistitserkoz, senuroz kabi kasalliklar ança oğir ötadi. Kasallikning şakliga qarab davolanadi. Oldini oliş uçun guşt mahsulotlarini yetarli pişirib iste'mol qiliş, uy hayvonlari (itlar) b-n yaqin muloqotda bölmaslik, oqar suvlar va ötloq joylarni ifloslan-tirmaslik, şaxsiy va ovqatlaniş gigiyenasiga qat'iy rioya kiliş, bemorlarni töla-tökis davolaş zarur.
Hayvonlarda avitellinoz, moniyezioz, senuroz, sistitserkoz, exinokokkoz va b. uçraydi. Içak S.ida ovqat hazm qiliş buziladi, exino-kokkozda jigar, öpka sohalarida oğriq paydo böladi, qöylar senurozida esa harakatni boşqariş buziladi. Kasal hayvonlar ösmaydi, ozadi. Kasallik antigelmintlar b-n davolanadi. Oldini oliş va kuraş çoralari gel'mintsizlantiriş va veterinariyasanitariya qoidalariga rioya qilişdan iborat.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЦЕСТОДОЗЛАР — цестодалар ва уларнинг личинкалари қўзғатадиган инвазион касалликлар (гельминтозлар). Одам ва ҳайвонларда учрайди. Цестодаларнинг етилган (тасмалик) шакллари одам ҳамда ҳайвонлар ичагида яшайди ва урчийди, улар тухуми ахлат б-н ташқи муҳитга чиқади ва личинка даври оралиқ хўжайин (чўчқа, ҳўкиз, балиқ ва б.) танасида кечади. Цестода личинкалари — финналари (қ. Финка) одамга чала пиширилган балиқ, қорамол гўштини истеъмол қилганда ўтади. Улар одам ингичка ичагида жинсий етилади ва паразитлик қилади. Цестодаларнинг эхинококк шакли одам ва ўтхўр ҳайвонларнинг жигар, ўпка, мия, кўмик ва ҳ.к. аъзоларида паразитлик қилади. Етук цестодалар қўзғатадиган касалликлар бирмунча енгилроқ кечиб, баъзан ҳазм аъзолари ва нерв системаси фаолияти бузилади. Цестода личинкалари қўзға-тадиган эхинококкоз, цистицеркоз, ценуроз каби касалликлар анча оғир ўтади. Касалликнинг шаклига қараб даволанади. Олдини олиш учун гушт маҳсулотларини етарли пишириб истеъмол қилиш, уй ҳайвонлари (итлар) б-н яқин мулоқотда бўлмаслик, оқар сувлар ва ўтлоқ жойларни ифлослан-тирмаслик, шахсий ва овқатланиш гигиенасига қатъий риоя килиш, беморларни тўла-тўкис даволаш зарур.
Ҳайвонларда авителлиноз, мониезиоз, ценуроз, цистицеркоз, эхинококкоз ва б. учрайди. Ичак Ц.ида овқат ҳазм қилиш бузилади, эхино-коккозда жигар, ўпка соҳаларида оғриқ пайдо бўлади, қўйлар ценурозида эса ҳаракатни бошқариш бузилади. Касал ҳайвонлар ўсмайди, озади. Касаллик антигельминтлар б-н даволанади. Олдини олиш ва кураш чоралари гелъминтсизлантириш ва ветеринариясанитария қоидаларига риоя қилишдан иборат.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.