Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Seyfert galaktikalari

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 274–275-b. — ziyouz.com

    Seyfert galaktikalari - özagi köpinça yulduzsimon bölib, uning nurlaniş spektri kuçli keng çiziqlardan iborat bölgan galaktikalar; amerikalik olim Seyfert kaşf qilgan. S.g. markaziy qismidagi keng çiziqlarning tezligi, bir neça ming km/s b-n harakatlanuvçi gaz bulutlari b-n boğliq. S.g., asosan, spiralsimon tuzilişga va ultrabinafşa tölqin uzunliklarida orttirma nurlanişga ega. Spiral galaktikalarda 1% S.g. bölib, ularda yorqinlik markaz tomon keskin ortib boradi. Odatda, ular galaktikalar guruhlari va qöşaloq galaktikalarda uçrab, galaktikalar tödalarida esa deyarli kuzatilmaydi.

    S.g. özagining ölçamlari, asosan, 0,1 parsek atrofida, nurlanişlari vaqt davomida özgarib turadi. Bu özgaruvçanlik davri nurlanişning tölqin uzunligi qiymatiga boğliq. Özak nurlanişi optik, radio, rentgen va gamma tölqinlarida juda kuçli. Nisbatan olinganida esa, xususan, optik uzunlikdagi uşbö davr radionurlar özgariş davridan ança kiçik.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    СЕЙФЕРТ ГАЛАКТИКАЛАРИ - ўзаги кўпинча юлдузсимон бўлиб, унинг нурланиш спектри кучли кенг чизиқлардан иборат бўлган галактикалар; америкалик олим Сейферт кашф қилган. С.г. марказий қисмидаги кенг чизиқларнинг тезлиги, бир неча минг км/с б-н ҳаракатланувчи газ булутлари б-н боғлиқ. С.г., асосан, спиралсимон тузилишга ва ультрабинафша тўлқин узунликларида орттирма нурланишга эга. Спирал галактикаларда 1% С.г. бўлиб, уларда ёрқинлик марказ томон кескин ортиб боради. Одатда, улар галактикалар гуруҳлари ва қўшалоқ галактикаларда учраб, галактикалар тўдаларида эса деярли кузатилмайди.

    С.г. ўзагининг ўлчамлари, асосан, 0,1 парсек атрофида, нурланишлари вақт давомида ўзгариб туради. Бу ўзгарувчанлик даври нурланишнинг тўлқин узунлиги қийматига боғлиқ. Ўзак нурланиши оптик, радио, рентген ва гамма тўлқинларида жуда кучли. Нисбатан олинганида эса, хусусан, оптик узунликдаги ушбў давр радионурлар ўзгариш давридан анча кичик.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.