Seysmik razvedka
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 265-b. — ziyouz.com
Seysmik razvedka - kon qidirişning geofizik usullaridan biri. U portlatiş va zarba manbalaridan har tomonga tarqalgan elastik tölqinlarni örganişga asoslangan. Yer pustila bu tölqinlar eng çuqurda joylaşgan toğ jinslarigaça borib yetadi va ularga urilib qisman sinadi, qisman aks etib kaytadi. Yer ustida bu tölqinlarni seysmogrammalar sifatida Sr. stansiyalari yozib oladi. Seysmogrammalarni EHM va kompyuterlarda tahlil qilib, tölqinlar ötgan qatlamlarning geologik tuzilişi, struktura va uzilmalarning çuqurligi, taşkil etgan toğ jinslarining tarkibi va ular b-n boğliq bölgan konlar kattakiçikligini biliş mumkin.
S.r.ning bir qança metodlari mavjud: kaytgan tölqinlar, singan tölqinlar, çuqurlikni zonalaş metodlari, umumiy çuqurliklar nuktasi kabilar. Bu Yer pöstining geologik tuzilişini, ayniqsa neft va gaz konlari geologiyasini örganişda va bu konlarni taşkil kilgan turli xildagi tektonik strukturalarni qidirib topişda, şuningdek, muhandislik geologiyasi va gidrogeologik masalalarni yeçişda keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕЙСМИК РАЗВЕДКА - кон қидиришнинг геофизик усулларидан бири. У портлатиш ва зарба манбаларидан ҳар томонга тарқалган эластик тўлқинларни ўрганишга асосланган. Ер пустила бу тўлқинлар энг чуқурда жойлашган тоғ жинсларигача бориб етади ва уларга урилиб қисман синади, қисман акс этиб кайтади. Ер устида бу тўлқинларни сейсмограммалар сифатида Ср. станциялари ёзиб олади. Сейсмограммаларни ЭҲМ ва компьютерларда таҳлил қилиб, тўлқинлар ўтган қатламларнинг геологик тузилиши, структура ва узилмаларнинг чуқурлиги, ташкил этган тоғ жинсларининг таркиби ва улар б-н боғлиқ бўлган конлар каттакичиклигини билиш мумкин.
С.р.нинг бир қанча методлари мавжуд: кайтган тўлқинлар, синган тўлқинлар, чуқурликни зоналаш методлари, умумий чуқурликлар нуктаси кабилар. Бу Ер пўстининг геологик тузилишини, айниқса нефть ва газ конлари геологиясини ўрганишда ва бу конларни ташкил килган турли хилдаги тектоник структураларни қидириб топишда, шунингдек, муҳандислик геологияси ва гидрогеологик масалаларни ечишда кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.