Seysmik xizmat
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 266-b. — ziyouz.com
Seysmik xizmat - Yer yuzidagi zilzilarni doimiy ravişda kuzatib turadigan xizmat. S.x.ning asosiy vazifasi dastlab seysmostansiyalarda seysmograflar yozib olgan seysmogrammalarni sinçiklab örganib, zilzila öçoğidagi parametrlar (vaqti, çuqurligi, magnitudasi)ni aniqlaşdan iborat. Bu ma'lumotlar asosida tebranişlarning epitsetrdagi koordinat lari va b. körsatkiçlari aniqlanadi va kataloglari tuziladi. Kataloglar (zilzila parametrlari röyxati) seysmik byulletenlarida umumlaştirilgan holda töplanadi va tegişli taşkilotlarga yuboriladi.
S.x. bir qança mamlakatlarda, şuningdek, YUNESKO, NATOda amalga oşiriladi. Bundan taşkari, Rossiyada seymik kuzatuvlar yagona sistemasi, AQŞda milliy seysmik xizmati, Yaponiyada meteorologiya agentligi, XXRda davlat Seysmologik byurosi, Yevropada Yevropa seysmologik komissiyasi va Kanada, Yangi Zelandiyada S.x.ni bajaruvçi taşkilotlar mavjud. Ulardan olingan zilzilalar haqidagi ma'lumotlar Buyuk Britaniyadagi Xalqaro seysmologiya markazida töplanadi va tahlil etiladi. Bu markaz jahondagi barça S.x. ma'lumotlarini koordinatsiya qiladi. S.x. kuzatuvidan olingan ma'lumot natijalaridan Yer pusti va undan ham çuqurroq qatlamlarda bölayotgan geodinamik jarayonlarni, umuman Yerning tuzilişi va uning geofizik xususiyatlarini örganişda foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕЙСМИК ХИЗМАТ - Ер юзидаги зилзиларни доимий равишда кузатиб турадиган хизмат. С.х.нинг асосий вазифаси дастлаб сейсмостанцияларда сейсмографлар ёзиб олган сейсмограммаларни синчиклаб ўрганиб, зилзила ўчоғидаги параметрлар (вақти, чуқурлиги, магнитудаси)ни аниқлашдан иборат. Бу маълумотлар асосида тебранишларнинг эпицетрдаги координат лари ва б. кўрсаткичлари аниқланади ва каталоглари тузилади. Каталоглар (зилзила параметрлари рўйхати) сейсмик бюллетенларида умумлаштирилган ҳолда тўпланади ва тегишли ташкилотларга юборилади.
С.х. бир қанча мамлакатларда, шунингдек, ЮНЕСКО, НАТОда амалга оширилади. Бундан ташкари, Россияда сеймик кузатувлар ягона системаси, АҚШда миллий сейсмик хизмати, Японияда метеорология агентлиги, ХХРда давлат Сейсмологик бюроси, Европада Европа сейсмологик комиссияси ва Канада, Янги Зеландияда С.х.ни бажарувчи ташкилотлар мавжуд. Улардан олинган зилзилалар ҳақидаги маълумотлар Буюк Британиядаги Халқаро сейсмология марказида тўпланади ва таҳлил этилади. Бу марказ жаҳондаги барча С.х. маълумотларини координация қилади. С.х. кузатувидан олинган маълумот натижаларидан Ер пусти ва ундан ҳам чуқурроқ қатламларда бўлаётган геодинамик жараёнларни, умуман Ернинг тузилиши ва унинг геофизик хусусиятларини ўрганишда фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.