Seysmologiya instituti
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 272–273-b. — ziyouz.com
Seysmologiya instituti SEYSMOLOGIYA INSTITUTI, Özbekiston FA Ğ. Mavlonov nomidagi Seysmologiya instituti — zilzilalar, ularning sodir böliş sabablari va oqibatlari, ularni oldindan biliş va b. seysmik masalalar b-n şuğullanadigan i. t. muassasasi. 1966 y. taşkil etilgan, 1990 y. unga Ğ. O. Mavlonov nomi berilgan. Int olimlari zilzila darakçilarini örganiş asosida zilzila sodir bölişini oldindan biliş, seysmik hududlaştiriş va mikrohududlaştirişning ilmiy asoslari va usullarini yaratiş, texnogen seysmiklik, seysmik xabarni baholaş borasida ilmiy va amaliy işlar olib boradi. Int tarkibida 11 ta i.t.lab. (hududiy seysmiklik va seysmik hududlaştiriş; seysmotektonika; geodinamika; hududiy muhandislik geologiyasi; gidrogeoseysmologiya; geofizik maydonlar özgarişi; muhandislik seysmologiyasi; zilzila öçoği fizikasi, texnogen seysmiklik, matematik modullaş va seysmik izlanişlarni avtomatlaştiriş), kompleks ekspeditsiya, geografiya bölimi, ilmiy texnika ma'lumotlari va patentlitsenziya bölimlari, kutubxona (50 mingga yaqin asar), F. O. Mavlonov muzeyi (1990) bor. Şuningdek, in-t tarkibida «Toşkent» markaziy seysmik st-yasi (1901), Parkent magnitoionosfera rasadxonasi (1924), respublikaning barça viloyatlarida joylaşgan 22 ta seysmik, 10 ta kompleks prognoz va 32 ta turli kuzatuv st-yalari mavjud. Int olimlari tomonidan Özbekiston xududi umumiy va mukammal seysmik hududlaştiriş, köpgina şaharlar, yirik gidrotexnika inşootlari va quriliş maydonlarini hududlaştirişning xaritalari tuzildi, 1966 yilgi Toşkent zilzilasi sabablari ilmiy jihatdan örganiddi, zilziladan oldin yer osti suvlari tarkibidagi gaz va turli kimyoviy elementlar miqdori özgarişi kaşf etildi, yer osti suvlaridagi radon gazi miqdorini ölçaydigan asbob yaratildi va b. In-tda 370 xodim, jumladan, 2 Özbekiston FA akad., 15 fan d-ri va 30 fan nomzodi işlaydi. Int faoliyati F. O. Mavlonov, Q. N. Abdullabekov. A. N. Sultonxöjayev, V. I. Ulomov, M. X. Boqiyev, S. M., Maqsudov, R. N. Ibrohimov, S. M. Qosimov va b. olimlar nomi b-n boğliq.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕЙСМОЛОГИЯ ИНСТИТУТИ, Ўзбекистон ФА Ғ. Мавлонов номидаги Сейсмология институти — зилзилалар, уларнинг содир бўлиш сабаблари ва оқибатлари, уларни олдиндан билиш ва б. сейсмик масалалар б-н шуғулланадиган и. т. муассасаси. 1966 й. ташкил этилган, 1990 й. унга Ғ. О. Мавлонов номи берилган. Инт олимлари зилзила даракчиларини ўрганиш асосида зилзила содир бўлишини олдиндан билиш, сейсмик ҳудудлаштириш ва микроҳудудлаштиришнинг илмий асослари ва усулларини яратиш, техноген сейсмиклик, сейсмик хабарни баҳолаш борасида илмий ва амалий ишлар олиб боради. Инт таркибида 11 та и.т.лаб. (ҳудудий сейсмиклик ва сейсмик ҳудудлаштириш; сейсмотектоника; геодинамика; ҳудудий муҳандислик геологияси; гидрогеосейсмология; геофизик майдонлар ўзгариши; муҳандислик сейсмологияси; зилзила ўчоғи физикаси, техноген сейсмиклик, математик модуллаш ва сейсмик изланишларни автоматлаштириш), комплекс экспедиция, география бўлими, илмий техника маълумотлари ва патентлицензия бўлимлари, кутубхона (50 мингга яқин асар), F. О. Мавлонов музейи (1990) бор. Шунингдек, ин-т таркибида «Тошкент» марказий сейсмик ст-яси (1901), Паркент магнитоионосфера расадхонаси (1924), республиканинг барча вилоятларида жойлашган 22 та сейсмик, 10 та комплекс прогноз ва 32 та турли кузатув ст-ялари мавжуд. Инт олимлари томонидан Ўзбекистон худуди умумий ва мукаммал сейсмик ҳудудлаштириш, кўпгина шаҳарлар, йирик гидротехника иншоотлари ва қурилиш майдонларини ҳудудлаштиришнинг хариталари тузилди, 1966 йилги Тошкент зилзиласи сабаблари илмий жиҳатдан ўрганидди, зилзиладан олдин ер ости сувлари таркибидаги газ ва турли кимёвий элементлар миқдори ўзгариши кашф этилди, ер ости сувларидаги радон гази миқдорини ўлчайдиган асбоб яратилди ва б. Ин-тда 370 ходим, жумладан, 2 Ўзбекистон ФА акад., 15 фан д-ри ва 30 фан номзоди ишлайди. Инт фаолияти F. О. Мавлонов, Қ. Н. Абдуллабеков. А. Н. Султонхўжаев, В. И. Уломов, М. X. Боқиев, С. М., Мақсудов, Р. Н. Иброҳимов, С. М. Қосимов ва б. олимлар номи б-н боғлиқ.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.