Seysmometriya
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 273-b. — ziyouz.com
Seysmometriya (seysmo... va ...metriya) — zilzila paytida grunt, bino va inşootlarning tebranişlarini yozib oluvçi asboblar va usullarni yaratiş b-n şuğullanadigan seysmologiya bölimi. S. 20-a. boşlaridan rivojlana boşladi. Öşa paytlarda gruntningtebranişlari 3 usulda — mexanik, optik va galvanometrik usullarda qayd qilinardi. Bu usullarning içida galvanometrik usul ança samarali bölib, undan hozir ham foydalaniladi. Seysmik tebranişlarni qayd qiluvçi asbob seysmograf, qayd qiliş natijasida paydo bölgan yozuv seysmogramma deb ataladi. Yer qimirlaşlari, yadro portlaşlari va b. qayişqoq tölqinlar manbalari ta'sirida vujudga keladigan seysmik tölqinlar seysmik st-yalarda uzluksiz qayd qilib turiladi. S. gaz va neft konlarini seysmik razvedka qilişda; muayyan hududning geologik tuzilişini seysmik zondlaşda muxim rol öynaydi. Özbekistonda S.ga doir i.t. işlari, asosan, Özbekiston FA Mexanika va inşootlarning seysmik mustaxkamligi in-tida, Seysmologiya in-tida olib boriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕЙСМОМЕТРИЯ (сейсмо... ва ...метрия) — зилзила пайтида грунт, бино ва иншоотларнинг тебранишларини ёзиб олувчи асбоблар ва усулларни яратиш б-н шуғулланадиган сейсмология бўлими. С. 20-а. бошларидан ривожлана бошлади. Ўша пайтларда грунтнингтебранишлари 3 усулда — механик, оптик ва гальванометрик усулларда қайд қилинарди. Бу усулларнинг ичида гальванометрик усул анча самарали бўлиб, ундан ҳозир ҳам фойдаланилади. Сейсмик тебранишларни қайд қилувчи асбоб сейсмограф, қайд қилиш натижасида пайдо бўлган ёзув сейсмограмма деб аталади. Ер қимирлашлари, ядро портлашлари ва б. қайишқоқ тўлқинлар манбалари таъсирида вужудга келадиган сейсмик тўлқинлар сейсмик ст-яларда узлуксиз қайд қилиб турилади. С. газ ва нефть конларини сейсмик разведка қилишда; муайян ҳудуднинг геологик тузилишини сейсмик зондлашда мухим роль ўйнайди. Ўзбекистонда С.га доир и.т. ишлари, асосан, Ўзбекистон ФА Механика ва иншоотларнинг сейсмик мустахкамлиги ин-тида, Сейсмология ин-тида олиб борилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.