Sezar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 4-b. — ziyouz.com
Sezar Gay Yuliy (mil. av. 102 yoki 100—44) Rim diktatori (49, 48— 46, 45; 44 y.dan umrbod), sarkarda, yozuvçi. Siyosiy faoliyatini demokratik guruh tarafdori sifatida boşlab, harbiy tribun (73), edil (65), pretor (62) lavozimlarida bölgan. Konsullikka intilib, 60-yili Pompei va Krase b-n ittifoq tuzgan (1-triumvirat). Konsul (59), söngra Galliya noibi; 58— 51 y.larda butun Alp orti Galliyasini Rimga böysundirgan. Krase vafotidan keyin 48 y. armiyaga tayanib, yakka hokimlik uçun kuraş boşlagan. Pompei va uning tarafdorlarini 49— 45 y.larda tormor qilib, hokimiyat tepasiga çiqqan. Uz qölida respublikaning eng muhim lavozimlarini (diktator, konsul va b.) jamlab, amalda rasmiy monarx bölgan. Respublikaçilar fitnasi natijasida öddirilgan. «Galliya uruşi haqida xotiralar» va «Grajdanlar uruşi haqida xotiralar» asarlari muallifi; kalendarni isloh qilgan (Yuliy kalendari).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЦЕЗАРЬ Гай Юлий (мил. ав. 102 ёки 100—44) Рим диктатори (49, 48— 46, 45; 44 й.дан умрбод), саркарда, ёзувчи. Сиёсий фаолиятини демократик гуруҳ тарафдори сифатида бошлаб, ҳарбий трибун (73), эдил (65), претор (62) лавозимларида бўлган. Консулликка интилиб, 60-йили Помпеи ва Красе б-н иттифоқ тузган (1-триумвират). Консул (59), сўнгра Галлия ноиби; 58— 51 й.ларда бутун Альп орти Галлиясини Римга бўйсундирган. Красе вафотидан кейин 48 й. армияга таяниб, якка ҳокимлик учун кураш бошлаган. Помпеи ва унинг тарафдорларини 49— 45 й.ларда тормор қилиб, ҳокимият тепасига чиққан. Уз қўлида республиканинг энг муҳим лавозимларини (диктатор, консул ва б.) жамлаб, амалда расмий монарх бўлган. Республикачилар фитнаси натижасида ўддирилган. «Галлия уруши ҳақида хотиралар» ва «Гражданлар уруши ҳақида хотиралар» асарлари муаллифи; календарни ислоҳ қилган (Юлий календари).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.