Sezgi

Sezgi — olamdagi narsa va hodisalar ayrim xossalarining miyadagi in'ikosi. Materiyaning S. a'zolariga ta'sir körsatib, boş miya pöstloği nerv markazini qözğatişi asosida paydo böladi. S. dunyoni bilişning birinçi bosqiçi va tarkibiy qismidir. S.lar asosida hissiy bilişning idrok, tasavvur kabi şakllari yuzaga keladi. Taşqi qözğovçilarning öziga xos xususiyatlariga qarab, barça S.lar badan S.si (tuyiş), köriş S.si, eşitiş S.si, hid biliş S.si, ta'm biliş S.si va b. turlarga bölinadi. S. fizik, fiziologik, psixologik jarayonlarda paydo böladi. Fizik jarayonda har qanday narsa va hodisalar S. a'zolariga ta'sir etib, tegişli sezuvçi nervning çekka uçlarini qözğaydi. Fiziologik jarayonda qözğaliş nervning ötkazuvçi yöli orqali boş miya pöstining tegişli markaziy hujayralar tizimiga ötadi. Psixologik jarayonda nerv qözğalişida bizga ta'sir etgan qözğovçining analizi paydo böladi va u sintezga aylanadi — S. paydo böladi. S. a'zolari miya katta yarim şarlari faoliyati b-n boğliq. Insonda voqelikni bilişda köriş S.si yetakçi örinni egallaydi. S.larni qayerda joylaşganligiga qarab 3 ga ajratiş mumkin: 1) ekstroretseptorlar — bular organizm sirtida böladi, ularga köriş, eşitiş, hid biliş, ta'm biliş, tuyiş S.lari kiradi; 2) interoretseptorlar — tanamiz içidagi S.lar, bularga içak, jigar, öpkadagi S.lar kiradi; 3) propriretseptorlar — muskul, pay, boylamlarda böladi. S.larning hammasi öziga xos xususiyat va qonuniyatlarga ega.