Sferik aberratsiya
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 807-b. — ziyouz.com
Sferik aberratsiya - optik ti zimlar geometrik aberratsiyasi turlaridan biri; boş optik ökda hosil bölgan tasvirning noaniqlikka yoki buzilişiga olib keluvçi linzalarga xos kamçilik. S.a. hodisasi optik öqqa parallel va undan har xil masofada ötuvçi nurlar optik tizimdan ötib öqni turli nuqtalarda kesib utişidan kelib çiqadi (şaklga q.). Şakldagi nurlar optik öqni kesib ötgan 1 va 2 nuqtalar orasidagi masofaga böylama S.a., nurlar yölida qöyilgan ekranda nuqta örniga hosil bölgan kiçik doira körinişidagi yoruğlikka köndalang S.a. deyiladi. Egrilik radiusi 1:6 nisbatda olingan ikki yokli qabariq linzalarning qabariqroq tomonini buyumga qaratib örnatilsa, eng kiçik S.a. hosil böladi.
Tanlab olingan 2 linzali tizimda S.a. amalda hosil bölmaydi. Bunday xususiyatga ega tizim aplanatik tizim deyiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СФЕРИК АБЕРРАЦИЯ - оптик ти зимлар геометрик аберрацияси турларидан бири; бош оптик ўкда ҳосил бўлган тасвирнинг ноаниқликка ёки бузилишига олиб келувчи линзаларга хос камчилик. С.а. ҳодисаси оптик ўққа параллел ва ундан ҳар хил масофада ўтувчи нурлар оптик тизимдан ўтиб ўқни турли нуқталарда кесиб утишидан келиб чиқади (шаклга қ.). Шаклдаги нурлар оптик ўқни кесиб ўтган 1 ва 2 нуқталар орасидаги масофага бўйлама С.а., нурлар йўлида қўйилган экранда нуқта ўрнига ҳосил бўлган кичик доира кўринишидаги ёруғликка кўндаланг С.а. дейилади. Эгрилик радиуси 1:6 нисбатда олинган икки ёкли қабариқ линзаларнинг қабариқроқ томонини буюмга қаратиб ўрнатилса, энг кичик С.а. ҳосил бўлади.
Танлаб олинган 2 линзали тизимда С.а. амалда ҳосил бўлмайди. Бундай хусусиятга эга тизим апланатик тизим дейилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.