Sferolitlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 809-b. — ziyouz.com
Sferolitlar (sfero... va yun. lithos — toş) kristallar qotişmasi — juda ingiçka ignasimon kristallar agregatlaridan tuzilgan radial nursimon şarçalar. Magmatik va çökindi toğ jinslarida uçraydi. S.ning mineral tarkibi va ölçami turliça. Magmatik jinslardagi S. köpinça diabazlarning çekka qismlaridagi endogen kontakt hosilalar hisoblanadi. Nordon lavalarda asosiy şişasimon massalar qotayotganda yaxlitlaniş yöli bilan paydo bölişi mumkin. Asosiy lavalar (variolitlar)da bunday hosilalar variollar deb ataladi. Dala şpati va kvarsdan hosil böladigan sferolitsimon hosilalar psevdosferolitlar deb ataladi. Çökindi jinslarda karbonatli, marganetstemirli, fosfatli, xalsedonli va b. S. uçraydi. Bunday S. odatda, moddalar kristall strukturasini yöqotayotganda hosil böladi; ularning kupi paydo bölişiga köra konkretsion hosilalarga yaqin (q. Konkretsiyalar).
Q.: Konkretsiyalar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СФЕРОЛИТЛАР (сферо... ва юн. lithos — тош) кристаллар қотишмаси — жуда ингичка игнасимон кристаллар агрегатларидан тузилган радиал нурсимон шарчалар. Магматик ва чўкинди тоғ жинсларида учрайди. С.нинг минерал таркиби ва ўлчами турлича. Магматик жинслардаги С. кўпинча диабазларнинг чекка қисмларидаги эндоген контакт ҳосилалар ҳисобланади. Нордон лаваларда асосий шишасимон массалар қотаётганда яхлитланиш йўли билан пайдо бўлиши мумкин. Асосий лавалар (вариолитлар)да бундай ҳосилалар вариоллар деб аталади. Дала шпати ва кварцдан ҳосил бўладиган сферолитсимон ҳосилалар псевдосферолитлар деб аталади. Чўкинди жинсларда карбонатли, марганецтемирли, фосфатли, хальцедонли ва б. С. учрайди. Бундай С. одатда, моддалар кристалл структурасини йўқотаётганда ҳосил бўлади; уларнинг купи пайдо бўлишига кўра конкрецион ҳосилаларга яқин (қ. Конкрециялар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.