Şahar aholisi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 75–76-b. — ziyouz.com
Şahar aholisi - şahar va şaharçalarda yaşaydigan kişilar. Şahar va qişloq aholisi nisbati urbanizatsiya darajasini körsatadi. Uning asosiy körsatkiçi mamlakat yoki mintaqa aholisining neça foizi şaharlarda yaşaşini ifodalaydi. Biroq aholi manzilgohlarini qişloq yoki şaharlarga ajratiş mezoni barça mamlakatlarda turliça.
Yer yuzi aholisining deyarli yarmi şaharlarda istiqomat qiladi. Ş.a.ning ösib borişiga — qişloqlarga şahar maqomining berilişi, şaharlar hududining qöşni qişloq joylari hisobiga ortib borişi, qişloqlardan şaharlarga aholining köçib kelişi (migratsiyasi) hamda Ş.a.ning tabiiy köpayişi sabab böladi.
Sönggi yillarda Özbekistonda Ş.a. ning ösiş sur'ati pasayib ketdi. Qişloq aholisining şaharliklarga nisbatan köpayişi yuqoriligi natijasida Ş.a. uluşi pasayib bormoqda. Özbekistonda Ş.a. ning sekin ösişiga taşki migratsiya, aholi tabiiy ösişining pasayişi (asosan, tuğilişning) sabab bölmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШАҲАР АҲОЛИСИ - шаҳар ва шаҳарчаларда яшайдиган кишилар. Шаҳар ва қишлоқ аҳолиси нисбати урбанизация даражасини кўрсатади. Унинг асосий кўрсаткичи мамлакат ёки минтақа аҳолисининг неча фоизи шаҳарларда яшашини ифодалайди. Бироқ аҳоли манзилгоҳларини қишлоқ ёки шаҳарларга ажратиш мезони барча мамлакатларда турлича.
Ер юзи аҳолисининг деярли ярми шаҳарларда истиқомат қилади. Ш.а.нинг ўсиб боришига — қишлоқларга шаҳар мақомининг берилиши, шаҳарлар ҳудудининг қўшни қишлоқ жойлари ҳисобига ортиб бориши, қишлоқлардан шаҳарларга аҳолининг кўчиб келиши (миграцияси) ҳамда Ш.а.нинг табиий кўпайиши сабаб бўлади.
Сўнгги йилларда Ўзбекистонда Ш.а. нинг ўсиш суръати пасайиб кетди. Қишлоқ аҳолисининг шаҳарликларга нисбатан кўпайиши юқорилиги натижасида Ш.а. улуши пасайиб бормоқда. Ўзбекистонда Ш.а. нинг секин ўсишига ташки миграция, аҳоли табиий ўсишининг пасайиши (асосан, туғилишнинг) сабаб бўлмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.