Şahriston
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 85-b. — ziyouz.com
Şahriston 1) Şarkda örta asrlarda şaharlarning markazi, mudofaa devori bilan mustahkamlangan asosiy qismi. Saroy (ba'zan ark), jome masjid, yopiq (tim) yoki oçiq bozor, boş maydon — registon, muhim ma'muriy binolar, hukmdor va uning yaqinlarining qörğonlari, şuningdek, oddiy aholi xonadonlari va boşqalar bölgan. Ilk davrlarda unda boğ, ekinzorlar ham bölgan. qadimiy Buxoro Ş.i arkdan alohida qurilgan (Narşaxiyning yozişiça, arkning bir darvozasidan ark oldidagi maydon — registonga, 2darvozasidan Ş.ga çiqilgan).
Ş.lar yirikasosiy köçalar bilan bir neça dahalarga bölingan. Mas, Buxoro Ş.ida ğarbdan şarqqa, şim.dan jan. ga ötgan qöça Ş.ni 4 teng qismga bölgan. Ş.da dastlab dehqonlar, arab istilosidan keyin savdo va hunarmandçilik rivoj topgaç, savdogarlar, hunarmandlar (hokim tabaqa bilan bir Ş.da) yaşaganlar. Keyingi asrlarda Ş. atrofida taşqi şahar — rabod qurilgan. Örta Osiyoda qöş — içki va taşqi rabod bilan öralgan Ş. ham bölgan (mas, Binkat); 2) bir-biriga yaqin şaharlar guruhi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШАҲРИСТОН 1) Шаркда ўрта асрларда шаҳарларнинг маркази, мудофаа девори билан мустаҳкамланган асосий қисми. Сарой (баъзан арк), жоме масжид, ёпиқ (тим) ёки очиқ бозор, бош майдон — регистон, муҳим маъмурий бинолар, ҳукмдор ва унинг яқинларининг қўрғонлари, шунингдек, оддий аҳоли хонадонлари ва бошқалар бўлган. Илк даврларда унда боғ, экинзорлар ҳам бўлган. қадимий Бухоро Ш.и аркдан алоҳида қурилган (Наршахийнинг ёзишича, аркнинг бир дарвозасидан арк олдидаги майдон — регистонга, 2дарвозасидан Ш.га чиқилган).
Ш.лар йирикасосий кўчалар билан бир неча даҳаларга бўлинган. Мас, Бухоро Ш.ида ғарбдан шарққа, шим.дан жан. га ўтган қўча Ш.ни 4 тенг қисмга бўлган. Ш.да дастлаб деҳқонлар, араб истилосидан кейин савдо ва ҳунармандчилик ривож топгач, савдогарлар, ҳунармандлар (ҳоким табақа билан бир Ш.да) яшаганлар. Кейинги асрларда Ш. атрофида ташқи шаҳар — рабод қурилган. Ўрта Осиёда қўш — ички ва ташқи рабод билан ўралган Ш. ҳам бўлган (мас, Бинкат); 2) бир-бирига яқин шаҳарлар гуруҳи.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.