Şalyapin Fyodor Ivanoviç
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 18–19-b. — ziyouz.com
Şalyapin Fyodor Ivanoviç [1873.1(13)2, Qozon — 1938.12.4, Parij; 1987 y.da Moskvada qayta dafn etilgan] — rus xonandasi (yuqori bas). 20-a. vokal san'atining yirik namoyandasi. Rossiya xalq artista (1918). 1895 y.dan Peterburg va Moskva opera teatrlarida yakkaxon xonanda. 1901 y.dan çet el gastrollari («77a skala», «Metropolitenopera» teatrlari va b.)da bölib, butun Yevropa mamlakatlari va AQŞda şuhrat qozongan. 1922 y.dan çet elda yaşagan. Çiroyli, keng, nihoyatda özgaruvçan va böyoqlarga boy ovoz sohibi bölgan Ş.ning ijro uslubi ajoyib aktyorlik mahorati, har bir söz ma'nosiga alohida ahamiyat berişi, eng nozik tuyğularni badiiy teranlik b-n ifodalaş kabi xususiyatlar b-n ajralib turadi. Keng kölamli sahnaviy iste'dodga ega bölgan Ş. rus va Ğarbiy Yevropa operalarida 70 ga yaqin asosiy partiyalarni haqqoniy, çuqur psixologik tarzda talqin etgan: Boris Godunov (Musorgskiy, «Boris Godunov»), Tegirmonçi (Dargomijskiy, «Suv pariyey»), Ivan Grozniy (RimskiyKorsakov, «Pskovlik qiz»), Galitskiy, Konçak (Borodin, «Knyaz Igor»), Mefistofel (Guno, «Faust»; Boyto, «Mefistofel»), Don Bazilio (Rossini, «Sevilya sartaroşi») va b. Ş. talqinida kamer musiqa asarlari (Musorgskiy, Glinka, Dargomijskiy, Şuman, Şubert va b.) hamda rus xalq qöşiklari özining yetuk ifodasini topgan. Ş. opera rejissyori, iste'dodli rassom va haykaltaroş sifatida ham tanilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШАЛЯПИН Фёдор Иванович [1873.1(13)2, Қозон — 1938.12.4, Париж; 1987 й.да Москвада қайта дафн этилган] — рус хонандаси (юқори бас). 20-а. вокал санъатининг йирик намояндаси. Россия халқ артиста (1918). 1895 й.дан Петербург ва Москва опера театрларида яккахон хонанда. 1901 й.дан чет эл гастроллари («77а скала», «Метрополитенопера» театрлари ва б.)да бўлиб, бутун Европа мамлакатлари ва АҚШда шуҳрат қозонган. 1922 й.дан чет элда яшаган. Чиройли, кенг, ниҳоятда ўзгарувчан ва бўёқларга бой овоз соҳиби бўлган Ш.нинг ижро услуби ажойиб актёрлик маҳорати, ҳар бир сўз маъносига алоҳида аҳамият бериши, энг нозик туйғуларни бадиий теранлик б-н ифодалаш каби хусусиятлар б-н ажралиб туради. Кенг кўламли саҳнавий истеъдодга эга бўлган Ш. рус ва Ғарбий Европа операларида 70 га яқин асосий партияларни ҳаққоний, чуқур психологик тарзда талқин этган: Борис Годунов (Мусоргский, «Борис Годунов»), Тегирмончи (Даргомижский, «Сув парией»), Иван Грозний (РимскийКорсаков, «Псковлик қиз»), Галицкий, Кончак (Бородин, «Князь Игорь»), Мефистофель (Гуно, «Фауст»; Бойто, «Мефистофель»), Дон Базилио (Россини, «Севилья сартароши») ва б. Ш. талқинида камер мусиқа асарлари (Мусоргский, Глинка, Даргомижский, Шуман, Шуберт ва б.) ҳамда рус халқ қўшиклари ўзининг етук ифодасини топган. Ш. опера режиссёри, истеъдодли рассом ва ҳайкалтарош сифатида ҳам танилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.