Şamollar sxemasi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 21–22-b. — ziyouz.com
Şamollar sxemasi (meteorologiyada) — ma'lum joydagi (mahalliy) şamol rejimi (yunalişi) ni ifodalaydigan grafik. Odatda, köp yillik kuzatişlar asosida oylik, mavsumiy va yillik grafiklar tuziladi. Ufqning asosiy yönalişlari böylab bir markazdan taralgan nur şaklidagi çiziğutarning uzunligi şu yönalişda esgan şamollarning qandaydir qiymatiga (ularning takrorlanişiga, örtaça tezligiga, şu ikki miqdorning köpaytmasiga va b.ga) mutanosib (uyğun) böladi. Şamollar sxemasi. Nurlar (çiziklar)ning har biri şamolning qaysi tomonga esişini körsatadi (mas, Ğ — ğarb, Ş — şimol, ŞQ — şarq, J — janub, ŞĞ — şimoliğarb, ŞŞQ şimolişarq, JŞQ — janubişarq, JĞ — janubiğarb). Nurlarining uçlari siniq çiziklar yordamida birlaştiriladi. Ş.s.ning fan va xalq xöjaligidagi nazariy va amaliy axamiyati katta.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШАМОЛЛАР СХЕМАСИ (метеорологияда) — маълум жойдаги (маҳаллий) шамол режими (йуналиши) ни ифодалайдиган график. Одатда, кўп йиллик кузатишлар асосида ойлик, мавсумий ва йиллик графиклар тузилади. Уфқнинг асосий йўналишлари бўйлаб бир марказдан таралган нур шаклидаги чизиғутарнинг узунлиги шу йўналишда эсган шамолларнинг қандайдир қийматига (уларнинг такрорланишига, ўртача тезлигига, шу икки миқдорнинг кўпайтмасига ва б.га) мутаносиб (уйғун) бўлади. Шамоллар схемаси. Нурлар (чизиклар)нинг ҳар бири шамолнинг қайси томонга эсишини кўрсатади (мас, Ғ — ғарб, Ш — шимол, ШҚ — шарқ, Ж — жануб, ШҒ — шимолиғарб, ШШҚ шимолишарқ, ЖШҚ — жанубишарқ, ЖҒ — жанубиғарб). Нурларининг учлари синиқ чизиклар ёрдамида бирлаштирилади. Ш.с.нинг фан ва халқ хўжалигидаги назарий ва амалий ахамияти катта.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.