Şamot
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 22–23-b. — ziyouz.com
Şamot (frans. chamotte) — ötga çidamli pişirilgan loy yoki kaolin. Asosan, glinozem va kremnezem (kremniy (P)oksid)dan iborat. Bu tarkibiy qismlar yuqori trlarga çidamli material (mullit; 3Al2O32SiO2) ni xreil qiladi. Ş.lar 1300—1500° trada plastikligi yöqolgunça pişirib tayyorlanadi. Ş.ning suyuqlaniş trasi 1810°. Tarkibida kremnekislotalar mavjudligi tufayli Ş. 1100—1400° trada yumşay boşlaydi. Tarkibida 30% glinozyom bölgan Ş. ga ötga çidamli loy qöşib, ötga çidamli ğiştlar (Ş.ğiştlar) tayyorlanadi. Ular marten peçi tublarini, /sovşlarning içki devorlarini, buğ qozonlarining taşqi qismlarini qoplaş va b.da işlatiladi. Tuyilgan Ş. ötga çidamli beton quyişda, bino ğiştlarini terişda, haykaltaroşlikda qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШАМОТ (франц. chamotte) — ўтга чидамли пиширилган лой ёки каолин. Асосан, глинозем ва кремнезем (кремний (П)оксид)дан иборат. Бу таркибий қисмлар юқори трларга чидамли материал (муллит; 3Al2O32SiO2) ни хреил қилади. Ш.лар 1300—1500° трада пластиклиги йўқолгунча пишириб тайёрланади. Ш.нинг суюқланиш траси 1810°. Таркибида кремнекислоталар мавжудлиги туфайли Ш. 1100—1400° трада юмшай бошлайди. Таркибида 30% глинозём бўлган Ш. га ўтга чидамли лой қўшиб, ўтга чидамли ғиштлар (Ш.ғиштлар) тайёрланади. Улар мартен печи тубларини, /совшларнинг ички деворларини, буғ қозонларининг ташқи қисмларини қоплаш ва б.да ишлатилади. Туйилган Ш. ўтга чидамли бетон қуйишда, бино ғиштларини теришда, ҳайкалтарошликда қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.