Şarole
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 42-b. — ziyouz.com
Şarole — göşti uçun boqiladigan qoramol zoti. 18-a.da Fransiyaning Şarole viloyatida mahalliy zotlarni yaxşilaş b-n yaratilgan. Ş. zotli qoramollar yirik, tanasi uzun, tusi sarğişmallarang, öta göştdor, buzoqlari yirik tuğiladi. Buqalarining örtaça vazni 1400—1500 kg, sigirlariniki 800—1000 kg. Jahondagi 70 dan ortiq mamlakatlarda tarqalgan. Mahalliy zotlarning göşt mahsuldorlik sifatlarini yaxşilaşda foydalaniladi.
Özbekistonga Ş. zotli buqalar birinçi bor 1970—71 y.larda olib kelingan. Respublika nayelçilik styasida muzlatib saklangan uruğlari qoraola zotli sigirlarni uruğlantirişda işlatilgan. Farğona viloyatining Buvayda xöjaliklararo bördoqiçilik korxonasida qoraola zotli kammahsul sigirlarni Ş. zoti b-n çatiştirişdan olingan birinçi avlodlari vazni 5—6 oyligidayoq 250—260 kg ga yetgan. Sanoat usulida çatiştirişda istiqbolli zotlardan hisoblanadi.
ŞAROFIDDIN A'LAM ibn NURIDDIN OXUND (17-a. 18-a.ning 1çoragi) — tarixçi olim. Andijon viloyatida tuğilgan. Keyinçalik Samarkand ş.da yaşagan. Hayoti haqida ma'lumotlar deyarli saklanib qolmagan. «Tarixi Said Roqim» («Said Roqim tarixi») asarida Movarounnahr, Xuroson va Hindistonda Amir Temur davridan to 1645 y.gaça, ya'ni aşpgarxoniylartn Buxoro xoni Abdulazizxon taxtga ötirgunça bölgan davr tasvirlangan. Asarda muhim tarixiy voqealar izçil xronologiya asosida yoritilgan. Xususan, yirik ulamolar, şayxlar, şoirlar va hofizlar haqida muhim ma'lumotlar mavjud.
«Tarixi Sayd Roqim» asari Mirza Salimbek tomonidan Toşkentda naşr etilgan (1913). Asar qölyozmalari Özbekiston FA Şarqşunoslik in-ti qölyozmalar fondi (30 dan ortiq) hamda SanktPeterburg, Duşanba va Angliya, Fransiya, Misr va Saudiya Arabistonida sakdanadi.
Ad.: Axmedov B.A., Istorikogeografiçeskaya literatura Sredney Azii XVI—XVIII vv. T., 1985.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШАРОЛЕ — гўшти учун боқиладиган қорамол зоти. 18-а.да Франциянинг Шароле вилоятида маҳаллий зотларни яхшилаш б-н яратилган. Ш. зотли қорамоллар йирик, танаси узун, туси сарғишмалларанг, ўта гўштдор, бузоқлари йирик туғилади. Буқаларининг ўртача вазни 1400—1500 кг, сигирлариники 800—1000 кг. Жаҳондаги 70 дан ортиқ мамлакатларда тарқалган. Маҳаллий зотларнинг гўшт маҳсулдорлик сифатларини яхшилашда фойдаланилади.
Ўзбекистонга Ш. зотли буқалар биринчи бор 1970—71 й.ларда олиб келинган. Республика наелчилик стясида музлатиб сакланган уруғлари қораола зотли сигирларни уруғлантиришда ишлатилган. Фарғона вилоятининг Бувайда хўжаликлараро бўрдоқичилик корхонасида қораола зотли каммаҳсул сигирларни Ш. зоти б-н чатиштиришдан олинган биринчи авлодлари вазни 5—6 ойлигидаёқ 250—260 кг га етган. Саноат усулида чатиштиришда истиқболли зотлардан ҳисобланади.
ШАРОФИДДИН АЪЛАМ ибн НУРИДДИН ОХУНД (17-а. 18-а.нинг 1чораги) — тарихчи олим. Андижон вилоятида туғилган. Кейинчалик Самарканд ш.да яшаган. Ҳаёти ҳақида маълумотлар деярли сакланиб қолмаган. «Тарихи Саид Роқим» («Саид Роқим тарихи») асарида Мовароуннаҳр, Хуросон ва Ҳиндистонда Амир Темур давридан то 1645 й.гача, яъни ашпгархонийлартн Бухоро хони Абдулазизхон тахтга ўтиргунча бўлган давр тасвирланган. Асарда муҳим тарихий воқеалар изчил хронология асосида ёритилган. Хусусан, йирик уламолар, шайхлар, шоирлар ва ҳофизлар ҳақида муҳим маълумотлар мавжуд.
«Тарихи Сайд Роқим» асари Мирза Салимбек томонидан Тошкентда нашр этилган (1913). Асар қўлёзмалари Ўзбекистон ФА Шарқшунослик ин-ти қўлёзмалар фонди (30 дан ортиқ) ҳамда СанктПетербург, Душанба ва Англия, Франция, Миср ва Саудия Арабистонида сакданади.
Ад.: Ахмедов Б.А., Историкогеографическая литература Средней Азии XVI—XVIII вв. Т., 1985.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.