Şarqiy Avstraliya geosinklinal mintaqasi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 47-b. — ziyouz.com
Şarqiy Avstraliya geosinklinal mintaqasi - Avstraliyaning şarqida joylaşgan Tinç okean geosinklinal mintaqasining bir qismi, keçki tokembriy — paleozoyning burmalaniş mintaqasi. Şim.da Keyp-York ya.o.ning şarqiy qismidan jan.da Tasmaniya oroli bilan qöşilgan holda 3500 km, eni 1500 km ga çözilgan. Uning geologik struktura sifatida şakllanişi devon davriga töğri kelgan. Şu vaqt içida toğlararo vodiylar va çökmalarda köplab qizil rangli dağal toşlar bilan birga effuziv va çökindi toğ jinslari qatlamlari hosil bölgan. Yangi Angliya qismida qatlamlarning qalinligi 12 km ga yetgan, karbon davri oxirlarida va perm boşlarida bu katlamlar tektonik harakatlarning kuçayişi natijasida, çökmalar örnida burmalangan geosinklinal strukturalarni paydo qilgan. Ularning yoriqlari orasidan magmalar harakatga kelib granit intruziv jinslarni keltirib çiqargan. Perm davri oxirlarida Ş.A.g.m. asta-sekin yemirilib platforma davrini keçirgan. Geosinklinal strukturalari bilan qörgoşin, mis, oltin, vismut, polimetall konlari, perm çökindi toğ jinslari bilan boğliq bölgan konlar topilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШАРҚИЙ АВСТРАЛИЯ ГЕОСИНКЛИНАЛЬ МИНТАҚАСИ - Австралиянинг шарқида жойлашган Тинч океан геосинклиналь минтақасининг бир қисми, кечки токембрий — палеозойнинг бурмаланиш минтақаси. Шим.да Кейп-Йорк я.о.нинг шарқий қисмидан жан.да Тасмания ороли билан қўшилган ҳолда 3500 км, эни 1500 км га чўзилган. Унинг геологик структура сифатида шаклланиши девон даврига тўғри келган. Шу вақт ичида тоғлараро водийлар ва чўкмаларда кўплаб қизил рангли дағал тошлар билан бирга эффузив ва чўкинди тоғ жинслари қатламлари ҳосил бўлган. Янги Англия қисмида қатламларнинг қалинлиги 12 км га етган, карбон даври охирларида ва пермь бошларида бу катламлар тектоник ҳаракатларнинг кучайиши натижасида, чўкмалар ўрнида бурмаланган геосинклиналь структураларни пайдо қилган. Уларнинг ёриқлари орасидан магмалар ҳаракатга келиб гранит интрузив жинсларни келтириб чиқарган. Пермь даври охирларида Ш.А.г.м. аста-секин емирилиб платформа даврини кечирган. Геосинклиналь структуралари билан қўргошин, мис, олтин, висмут, полиметалл конлари, пермь чўкинди тоғ жинслари билан боғлиқ бўлган конлар топилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.