Şarqiy Osiyo
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 50-b. — ziyouz.com
Şarqiy Osiyo — Osiyodagi tabiiy ölka (ba'zida bir guruh tabiiy ölkalar sifatida köriladi). Tinç okeanga tutaş taxm. 60° va 20° şahrik. lar oraliğidagi tropik, subtropik va mö'tadil mintaqalarni öz içiga oladi. Relyefi murakkab tuzilişga ega, örtaça balandlikdagi toğ va toğliklar (Jugjur, SixoteAlin, Katta Xingan, Sinlin, Nanlin, Kamçatka) va akkumulyativ tekisliklar (Amurböyi, Şim. Şarqiy Xitoy, Buyuk Xitoy) almaşinib keladi. Ş.O.ning katta qismi Ğarbiy Tinç okean geosinklinal mintaqasida joylaşgan. Vulkan köp, seysmik faol zona. Iqlimi yozi sernam mussonli va qişi quruq iqlim. Yoz va quz oylarida tayfun qöp böladi. Tabiiy ösimliklari, asosan, şim.da aralaş va tayga örmonlari, jan.da keng bargli subtropik va tropik örmonlardan iborat. Qurğoqçil hududlarda örmondaşt va daşt ösimliklari ösadi. Tekisliklarda aholi ziç, katta maydonlar ekinzor. Ş.O.da Rossiya va Xitoyning şarqiy qismi. Yaponiya, Koreya (KXDR va Koreya Respublikasi) joylaşgan, ba'zida Filippinni ham şu ölka tarkibiga kiritadilar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШАРҚИЙ ОСИЁ — Осиёдаги табиий ўлка (баъзида бир гуруҳ табиий ўлкалар сифатида кўрилади). Тинч океанга туташ тахм. 60° ва 20° шаҳрик. лар оралиғидаги тропик, субтропик ва мўътадил минтақаларни ўз ичига олади. Рельефи мураккаб тузилишга эга, ўртача баландликдаги тоғ ва тоғликлар (Жугжур, СихотэАлинь, Катта Хинган, Циньлин, Наньлин, Камчатка) ва аккумулятив текисликлар (Амурбўйи, Шим. Шарқий Хитой, Буюк Хитой) алмашиниб келади. Ш.О.нинг катта қисми Ғарбий Тинч океан геосинклиналь минтақасида жойлашган. Вулкан кўп, сейсмик фаол зона. Иқлими ёзи сернам муссонли ва қиши қуруқ иқлим. Ёз ва қуз ойларида тайфун қўп бўлади. Табиий ўсимликлари, асосан, шим.да аралаш ва тайга ўрмонлари, жан.да кенг баргли субтропик ва тропик ўрмонлардан иборат. Қурғоқчил ҳудудларда ўрмондашт ва дашт ўсимликлари ўсади. Текисликларда аҳоли зич, катта майдонлар экинзор. Ш.О.да Россия ва Хитойнинг шарқий қисми. Япония, Корея (КХДР ва Корея Республикаси) жойлашган, баъзида Филиппинни ҳам шу ўлка таркибига киритадилар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.