Şarqiy Sibir dengizi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 50–51-b. — ziyouz.com
Şarqiy Sibir dengizi - Şim. Muz okeanining çekka dengizi. Novaya Sibir orollari bilan Vrangel o. oraliğida. Böğozlar orqali şarqda Çukotka dengizi bilan, ğarbda Laptevlar dengizi bilan tutaşadi. Materik sayozligida joylaşgan. Mayd. 913 ming km2. Yilning köp qismida muz bilan qoplanib yotadi. Örtaça çuq. 54 m (eng çuqur joyi 915 m). Şörligi daryolar quyiladigan joyda 5%o dan ğarbi va şim.da 30%o gaça. Qöltiqlari: Çaun gubasi, Kolima, Omulyaxa. Yirik orollari: Novaya Sibir, Medvejiy, Ayon. Dengizga Kolima, Alazeya, Indigirka, Xroma, Katta Çukoçya daryolari quyiladi. Iqlimi arktikaga xos, yozi qisqa va salqin, qişi davomli va sovuq. Yozda örtaça tra 0°—2° (şim.da), 2°—4° (jan. da); qişda 26°, —28°. Yiliga 100-200 mm yoğin tuşadi. Şamol ta'sirida suv yuzasining qalqişi 1 m va undan ortiq. Dengizda tyulen, morj, oq ayiq, baliqlardan muksun, çir, omul va boşqalar yaşaydi. Ş.S.d.dan Şimoliy dengiz yöli ötadi. Yirik portlari: Çaun qöltiğidagi Pevek va Ambarçik.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШАРҚИЙ СИБИРЬ ДЕНГИЗИ - Шим. Муз океанининг чекка денгизи. Новая Сибирь ороллари билан Врангель о. оралиғида. Бўғозлар орқали шарқда Чукотка денгизи билан, ғарбда Лаптевлар денгизи билан туташади. Материк саёзлигида жойлашган. Майд. 913 минг км2. Йилнинг кўп қисмида муз билан қопланиб ётади. Ўртача чуқ. 54 м (энг чуқур жойи 915 м). Шўрлиги дарёлар қуйиладиган жойда 5%о дан ғарби ва шим.да 30%о гача. Қўлтиқлари: Чаун губаси, Колима, Омуляха. Йирик ороллари: Новая Сибирь, Медвежий, Айон. Денгизга Колима, Алазея, Индигирка, Хрома, Катта Чукочья дарёлари қуйилади. Иқлими арктикага хос, ёзи қисқа ва салқин, қиши давомли ва совуқ. Ёзда ўртача тра 0°—2° (шим.да), 2°—4° (жан. да); қишда 26°, —28°. Йилига 100-200 мм ёғин тушади. Шамол таъсирида сув юзасининг қалқиши 1 м ва ундан ортиқ. Денгизда тюлень, морж, оқ айиқ, балиқлардан муксун, чир, омуль ва бошқалар яшайди. Ш.С.д.дан Шимолий денгиз йўли ўтади. Йирик портлари: Чаун қўлтиғидаги Певек ва Амбарчик.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.