Şarqiy Xitoy dengizi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 52-b. — ziyouz.com
Şarqiy Xitoy dengizi ŞARQIY XITOY DENGIZI, Dunxay — Tinç okeandagi yarim yopiq dengiz, ğarbda Xitoyning şarqiy qirğoqlari, jan.da Tayvan o., şarqda Yaponiyaning Kyusyu va Ryukyu o.lari, şim.da Koreya böğozi orqali Yapon dengizi bilan çegaralangan. Mayd. 836 ming km2. Dengizning ğarbiy qismi materik sayozligida, çuqurligi şarqqa tomon ortib boradi. Eng çuqur joyi 2719 m. Yqlimi mussonli, dovul köp böladi. Örtaça tra fev. da 5° dan (şim.ğarbda) 15° gaça (jan. şarqda), avg.da 26°. Yillik yoğin 1100 — 2200 mm (asosan, yozda yoğadi). Şarqiy qismida doimiy şarqiy oqim — Şim. Passat iliq oqimi mavjud. Ş.X.d.ga quyiladigan eng yirik daryo — Yanszi dengizga katta miqsorda çuçuk suv keltiradi, şu sababli ğarbida suvning şörligi şarqiga nisbatan kamroq (5— 10%o dan 30—34,5%o gaça). Suv qalqişi yarim sutkalik (7,5 m gaça). Baliq va boşqalar dengiz hayvonlari ovlanadi, tuz olinadi. Yirik portlari: Şanxay, Xançjou, Ninbo, Szilun, Nagasaki.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШАРҚИЙ ХИТОЙ ДЕНГИЗИ, Дунхай — Тинч океандаги ярим ёпиқ денгиз, ғарбда Хитойнинг шарқий қирғоқлари, жан.да Тайвань о., шарқда Япониянинг Кюсю ва Рюкю о.лари, шим.да Корея бўғози орқали Япон денгизи билан чегараланган. Майд. 836 минг км2. Денгизнинг ғарбий қисми материк саёзлигида, чуқурлиги шарққа томон ортиб боради. Энг чуқур жойи 2719 м. Йқлими муссонли, довул кўп бўлади. Ўртача тра фев. да 5° дан (шим.ғарбда) 15° гача (жан. шарқда), авг.да 26°. Йиллик ёғин 1100 — 2200 мм (асосан, ёзда ёғади). Шарқий қисмида доимий шарқий оқим — Шим. Пассат илиқ оқими мавжуд. Ш.Х.д.га қуйиладиган энг йирик дарё — Янцзи денгизга катта миқцорда чучук сув келтиради, шу сабабли ғарбида сувнинг шўрлиги шарқига нисбатан камроқ (5— 10%о дан 30—34,5%о гача). Сув қалқиши ярим суткалик (7,5 м гача). Балиқ ва бошқалар денгиз ҳайвонлари овланади, туз олинади. Йирик портлари: Шанхай, Ханчжоу, Нинбо, Цзилун, Нагасаки.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.