Şaxs daxlsizligi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 65-b. — ziyouz.com
Şaxs daxlsizligi (ÖzRda) har bir kimsaning tuğilganidan boşlab tan olinadigan uzviy huquqi. Ş.d. jismoniy, axloqiy va ma'naviy jihatlarga ega. Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasiga va boşqalar bir qator xalqaro huquqiy hujjatlarga binoan, Ş.d. Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 2bölimida batafsil ifodalangan va qonunlar bilan barçaga teng ravişda kafolatlangan. Ş.d.ni hamma şaxslarga, şu jumladan, ajnabiy mamlakatlardagi ÖzR fuqarolariga nisbatan ta'minlaş davlat zimmasidadir. Biror huquq va erkinlikdan sud qarorisiz mahrum etişga yoxud ularni çeklaşga heç kim haqli emas. Heç bir şaxs qonunga asoslanmagan holda hibsga olinişi, qamoqda saqlanişi, ozodlikdan mahrum qilinişi, qiynoqqa solinişi, jismoniy yoki ruhiy zöravonlikka, şafqatsiz yoki inson qadrqimmatini kamsituvçi boşqa tarzdagi tazyiqqa duçor etilişi mumkin emas. Şaxsda uning roziligisiz tibbiy yoki boşqaça tajribalar ötkaziş qat'iyan taqiqlanadi. Ş.d.ga tajovuz qiliş — insonning ozodligi, şa'ni, qadrqimmati, konstitutsiyaviy huquq va erkinliklariga qarşi jinoyat hisoblanadi (JK, 135-149-moddalar).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШАХС ДАХЛСИЗЛИГИ (ЎзРда) ҳар бир кимсанинг туғилганидан бошлаб тан олинадиган узвий ҳуқуқи. Ш.д. жисмоний, ахлоқий ва маънавий жиҳатларга эга. Инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларациясига ва бошқалар бир қатор халқаро ҳуқуқий ҳужжатларга биноан, Ш.д. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 2бўлимида батафсил ифодаланган ва қонунлар билан барчага тенг равишда кафолатланган. Ш.д.ни ҳамма шахсларга, шу жумладан, ажнабий мамлакатлардаги ЎзР фуқароларига нисбатан таъминлаш давлат зиммасидадир. Бирор ҳуқуқ ва эркинликдан суд қарорисиз маҳрум этишга ёхуд уларни чеклашга ҳеч ким ҳақли эмас. Ҳеч бир шахс қонунга асосланмаган ҳолда ҳибсга олиниши, қамоқда сақланиши, озодликдан маҳрум қилиниши, қийноққа солиниши, жисмоний ёки руҳий зўравонликка, шафқатсиз ёки инсон қадрқимматини камситувчи бошқа тарздаги тазйиққа дучор этилиши мумкин эмас. Шахсда унинг розилигисиз тиббий ёки бошқача тажрибалар ўтказиш қатъиян тақиқланади. Ш.д.га тажовуз қилиш — инсоннинг озодлиги, шаъни, қадрқиммати, конституциявий ҳуқуқ ва эркинликларига қарши жиноят ҳисобланади (ЖК, 135-149-моддалар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.