Şayxontohur

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 15-b. — ziyouz.com

Şayxontohur 1) ötmişda Toşkentdagi daha nomi. Şaharning şarqiy qismida (hoz. Şayxontohur tumani hududining bir qismi) joylaşgan. Toşkentning 4 dahasidan biri. Ş. hudud jihatdan eng katta, şu b-n birga eng yoş daha hisoblangan. Şim. dan Sebzor (Jangob ariğidan), jan.ğarbdan Beşyoğoç, ğarb va şim.ğarbdan Kökça daxalari b-n çegaralangan. Yassaviya tariqati şayxlaridan Şayx Xovandi Tohur nomidan olingan. Ş. daqasi dastlab Şayx Xovandi Tohur me'moriy majmuasi (15—16-a.lar) atrofida şakllana boşlagan. 18-a.ning 80y.larida Yunusxöja hokimligi davrida Ş. dahasida yangi mudofaa devorlari b-n öralgan kiçik örda qurilgan. 19-a. boşida Qöqon xoni Olimxon Toşkentni egallagan paytda bu örda buzilib, daha hududiga ötgan. Anqor kanali çap sohilida yangi örda bunyod etilgan (19-a.ning 30y.larida). Daha yerlari Anhordan boş olgan ariqlardan suğorilgan. Toşkentning 19- a. örtalaridagi 12 darvozasidan 3 tasi (Qöymas, Qöqon va Qaşqar) Ş.da joylaşgan; 70 masjid, 3 Madrasa, köplab karvonsaroylar, tegirmonlar bölgan. Ş. 64 ta maqalladan tarkib topgan. Eski juva (Çorsu) bozorining bir qismi ham Ş.ga qaragan. Daha aholisi, asosan, degrezlik, egarçilik, gazmol töqiş va b.; şahar atrofidagi Yalanğoç, Qorasuv, Oqqörğon, Darxon, Böz, Şörtepa, Posira va b. mavzelarda joylaşgan dala xrvlilarida esa dehqonçilik va boğdorçilik b-n şuğullanganlar; 2) Toşkent ş.dagi tumanlardan biri (q. Taşkent).

Ad.: Mallitskiy N. G., Toşkent mahalla va mavzelari, T., 1996; Muhammadjonov A. R., Qadimgi Toşkent, T., 2002.

Maşxura Şaripova.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ШАЙХОНТОҲУР 1) ўтмишда Тошкентдаги даҳа номи. Шаҳарнинг шарқий қисмида (ҳоз. Шайхонтоҳур тумани ҳудудининг бир қисми) жойлашган. Тошкентнинг 4 даҳасидан бири. Ш. ҳудуд жиҳатдан энг катта, шу б-н бирга энг ёш даҳа ҳисобланган. Шим. дан Себзор (Жангоб ариғидан), жан.ғарбдан Бешёғоч, ғарб ва шим.ғарбдан Кўкча дахалари б-н чегараланган. Яссавия тариқати шайхларидан Шайх Хованди Тоҳур номидан олинган. Ш. дақаси дастлаб Шайх Хованди Тоҳур меъморий мажмуаси (15—16-а.лар) атрофида шакллана бошлаган. 18-а.нинг 80й.ларида Юнусхўжа ҳокимлиги даврида Ш. даҳасида янги мудофаа деворлари б-н ўралган кичик ўрда қурилган. 19-а. бошида Қўқон хони Олимхон Тошкентни эгаллаган пайтда бу ўрда бузилиб, даҳа ҳудудига ўтган. Анқор канали чап соҳилида янги ўрда бунёд этилган (19-а.нинг 30й.ларида). Даҳа ерлари Анҳордан бош олган ариқлардан суғорилган. Тошкентнинг 19- а. ўрталаридаги 12 дарвозасидан 3 таси (Қўймас, Қўқон ва Қашқар) Ш.да жойлашган; 70 масжид, 3 Мадраса, кўплаб карвонсаройлар, тегирмонлар бўлган. Ш. 64 та мақалладан таркиб топган. Эски жува (Чорсу) бозорининг бир қисми ҳам Ш.га қараган. Даҳа аҳолиси, асосан, дегрезлик, эгарчилик, газмол тўқиш ва б.; шаҳар атрофидаги Яланғоч, Қорасув, Оққўрғон, Дархон, Бўз, Шўртепа, Посира ва б. мавзеларда жойлашган дала хрвлиларида эса деҳқончилик ва боғдорчилик б-н шуғулланганлар; 2) Тошкент ш.даги туманлардан бири (қ. Ташкент).

Ад.: Маллицкий Н. Г., Тошкент маҳалла ва мавзелари, Т., 1996; Муҳаммаджонов А. Р., Қадимги Тошкент, Т., 2002.

Машхура Шарипова.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.