Şerali Munaytpasoviç Lapin
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 39-b. — ziyouz.com
Lapin Şerali Munaytpasoviç LAPIN Şerali (Serali) Munaytpasoviç (1868, Oqmaçit — 1919, Samarqand) — «Şuroyi ulamo» taşkiloti rahbarlaridan biri (1917—18). Toşkentdagi Turkiston öqituvçilar seminariyasini, Sankt-Peterburg unti yuridik fak-tini tugatgan (1904). Samarqand viloyati harbiy gubernatorligi mahkamasida tarjimon bölib işlagan. 1895 y. Samarqandda uning 2 asari: «Rusça-özbekça luğat» (4000 ta söz va özbek tilining qisqaça grammatikasi b-n) va «Samarqand şaxri tarixiy yodgorliklaridagi yozuvlarning tarjimasi» (rus tilida) bosilib çiqqan. L. Göri Amir, Şoxizinda maqbaralari, Bibixonim jome masjidi, Bibixonim madrasasi, Şayboniy-xon daxmasi va b. me'moriy yodgorliklardagi yozuvlarni ilk marta rus tiliga tarjima qilgan. Markaziy rus matbuotida turkiy xalqlar tarixi, dini va madaniyati töğrisida ilmiy maqolalar e'lon etgan. Turkistonda jadid — yangi usul maktablari oçiş talabi b-n çiqqan. 1916 y. dagi qözğolonlarda qatnaşgan uzbek, qozoq, qirğiz va b. xalqlarning vakillarini sudda advokat sifatida ölim jazosidan himoya qilgan.
«Şöroi ulamo» taşkilotining Toşkent şö'basini boşqargan (1917—18). Samarqanddagi Şohizinda qabristoniga dafn etilgan.
Ad.: Mustafo Çöqay öğli, Istiqlol jallodlari [1917 y. xotiralari], T., 1997; A'zamxöjayev S ., Turkiyeton Muxtoriyati, T., 2000; Turkestan v naçale XX veka: k istorii istokov natsionalnoy nezavisimosti, T., 2000; Rajabov K,., Haydarov M., Turkiston tarixi (1917— 1924 y.), T., 2002; Özbekiston tarixi (1917-1991 i.), T., 2002.Qahramon Rajabov, Murodilla Haydarov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛАПИН Шерали (Серали) Мунайтпасович (1868, Оқмачит — 1919, Самарқанд) — «Шуройи уламо» ташкилоти раҳбарларидан бири (1917—18). Тошкентдаги Туркистон ўқитувчилар семинариясини, Санкт-Петербург унти юридик фак-тини тугатган (1904). Самарқанд вилояти ҳарбий губернаторлиги маҳкамасида таржимон бўлиб ишлаган. 1895 й. Самарқандда унинг 2 асари: «Русча-ўзбекча луғат» (4000 та сўз ва ўзбек тилининг қисқача грамматикаси б-н) ва «Самарқанд шахри тарихий ёдгорликларидаги ёзувларнинг таржимаси» (рус тилида) босилиб чиққан. Л. Гўри Амир, Шохизинда мақбаралари, Бибихоним жоме масжиди, Бибихоним мадрасаси, Шайбоний-хон дахмаси ва б. меъморий ёдгорликлардаги ёзувларни илк марта рус тилига таржима қилган. Марказий рус матбуотида туркий халқлар тарихи, дини ва маданияти тўғрисида илмий мақолалар эълон этган. Туркистонда жадид — янги усул мактаблари очиш талаби б-н чиққан. 1916 й. даги қўзғолонларда қатнашган узбек, қозоқ, қирғиз ва б. халқларнинг вакилларини судда адвокат сифатида ўлим жазосидан ҳимоя қилган.
«Шўрои уламо» ташкилотининг Тошкент шўъбасини бошқарган (1917—18). Самарқанддаги Шоҳизинда қабристонига дафн этилган.
Ад.: Мустафо Чўқай ўғли, Истиқлол жаллодлари [1917 й. хотиралари], Т., 1997; Аъзамхўжаев С ., Туркиетон Мухторияти, Т., 2000; Туркестан в начале XX века: к истории истоков национальной независимости, Т., 2000; Ражабов К,., Ҳайдаров М., Туркистон тарихи (1917— 1924 й.), Т., 2002; Ўзбекистон тарихи (1917-1991 и.), Т., 2002.Қаҳрамон Ражабов, Муродилла Ҳайдаров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.