Şerobod
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 113-b. — ziyouz.com
Şerobod — Surxondaryo viloyati Şerobod tumanidagi şahar (1973 yildan), tuman markazi. Şeroboddaryoning öng sohilida joylaşgan. Katta Özbekiston trakti yoqasida. Termizdan 59 km, yaqin t.y. stansiyasi — Navşahar (42 km). Aholisi 24,2 ming kişi (2000). Ş. ikki ming yildan ziyod tarixga ega. U Şahri Xaybar deb atalib, makedoniyalik Aleksandr davrida ham mavjud bölgan. Arxeologik ma'lumotlarga köra, Ş. yonidagi Jondavlattepa mil. av. 6—5-asrlarga, Ş.ning şim. çekkasidagi Kofirqal'a şahar xarobasi (mayd. 14 ga) mil. 1-asrga oid, uning arkida örta asrlarda ham hayot davom etgan. Ş.dan 1 km şim.da, Nondahana darasi yonida mustahkam mudofaa devori bilan öralgan manzilgoh joylaşgan, u muhim savdo yölini qöriqlaş maqsadida bunyod etilgan. V.V.Bartoldning taxminiça, Ş. hoz. nomini 18-asr boşlarida olgan bölib, Şeroboddaryoning öng sohilida qal'a qurgan özbeklarning qönğirot qabilasi hukmdori Şer Ali nomi bilan atalgan. Mahalliy rivoyatga köra, «Ş.» atamasi «Şorabot» — boş rabot, boş bekat ma'nosini bildiradi. Ş. yonida Termiz yölidagi sönggi bekat — Roziq raboti (10-asr) bino bölgan. Şeroboddaryo oqib keladigan toğ darasi yoqalab örta asrlarda Turkistonni Afğoniston va Hindiston bilan boğlovçi muhim savdo yöli ötgan. 19—20-asr boşlarida Ş. Buxoro amirligiga qaraşli beklik markazi bölgan.
Şaharda bir qança aksiyadorlik jamiyati, paxta tozalaş, ğişt, sut, un mahsulotlari, keramika zdlari, kiçik korxona va xususiy firmalar, quriliş va transport korxonalari, dehqon bozori, savdo, madaniy va maişiy xizmat körsatiş şoxobçalari işlab turibdi. Umumiy ta'lim, bolalar musiqa maktablari, akademik litsey, kasb-hunar kollejlari, madaniyat va istirohat boği mavjud. Sport majmuasi, stadion, sport zallari va maydonçalari, markaziy kasalxona va uning bölimlari, tuğruqxona, poliklinika, dorixonalar, ayollar va bolalar konsultatsiyasi faoliyat körsatadi. Ş.dan Qumqörğon, Angor, Termiz va boşqalar şahar va aholi punktlariga avtobuslar qatnaydi.
Sayfullo Tursunov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШЕРОБОД — Сурхондарё вилояти Шеробод туманидаги шаҳар (1973 йилдан), туман маркази. Шерободдарёнинг ўнг соҳилида жойлашган. Катта Ўзбекистон тракти ёқасида. Термиздан 59 км, яқин т.й. станцияси — Навшаҳар (42 км). Аҳолиси 24,2 минг киши (2000). Ш. икки минг йилдан зиёд тарихга эга. У Шаҳри Хайбар деб аталиб, македониялик Александр даврида ҳам мавжуд бўлган. Археологик маълумотларга кўра, Ш. ёнидаги Жондавлаттепа мил. ав. 6—5-асрларга, Ш.нинг шим. чеккасидаги Кофирқалъа шаҳар харобаси (майд. 14 га) мил. 1-асрга оид, унинг аркида ўрта асрларда ҳам ҳаёт давом этган. Ш.дан 1 км шим.да, Нондаҳана дараси ёнида мустаҳкам мудофаа девори билан ўралган манзилгоҳ жойлашган, у муҳим савдо йўлини қўриқлаш мақсадида бунёд этилган. В.В.Бартольднинг тахминича, Ш. ҳоз. номини 18-аср бошларида олган бўлиб, Шерободдарёнинг ўнг соҳилида қалъа қурган ўзбекларнинг қўнғирот қабиласи ҳукмдори Шер Али номи билан аталган. Маҳаллий ривоятга кўра, «Ш.» атамаси «Шоработ» — бош работ, бош бекат маъносини билдиради. Ш. ёнида Термиз йўлидаги сўнгги бекат — Розиқ работи (10-аср) бино бўлган. Шерободдарё оқиб келадиган тоғ дараси ёқалаб ўрта асрларда Туркистонни Афғонистон ва Ҳиндистон билан боғловчи муҳим савдо йўли ўтган. 19—20-аср бошларида Ш. Бухоро амирлигига қарашли беклик маркази бўлган.
Шаҳарда бир қанча акциядорлик жамияти, пахта тозалаш, ғишт, сут, ун маҳсулотлари, керамика здлари, кичик корхона ва хусусий фирмалар, қурилиш ва транспорт корхоналари, деҳқон бозори, савдо, маданий ва маиший хизмат кўрсатиш шохобчалари ишлаб турибди. Умумий таълим, болалар мусиқа мактаблари, академик лицей, касб-ҳунар коллежлари, маданият ва истироҳат боғи мавжуд. Спорт мажмуаси, стадион, спорт заллари ва майдончалари, марказий касалхона ва унинг бўлимлари, туғруқхона, поликлиника, дорихоналар, аёллар ва болалар консультацияси фаолият кўрсатади. Ш.дан Қумқўрғон, Ангор, Термиз ва бошқалар шаҳар ва аҳоли пунктларига автобуслар қатнайди.
Сайфулло Турсунов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.