Şerolğin
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 117–118-b. — ziyouz.com
Şerolğin ŞEROLĞIN, tarxun — murakkabguldoşlar oilasi şuvoqlar turqumiga mansub köp yillik ösimlik turi. Yevrosiyo va Şim. Amerika, Sibir, Örta Osiyo va Qozoğistonda keng tarqalgan. Köplab mamlakatlarda ziravor ekin sifatida ekiladi. Özbekistonning hamma viloyatlarida toğlar etagidan to yuqori qismigaça bölgan şağalli qiyaliklarda ösadi. Böyi 80 sm, poyasi bir neçta, tik, sarğiş yoki qizğiş. Barglari butun, naştarsimon, yoş barglari tuk bilan qoplangan. Gullari mayda oçsariq yoki qizğiş, rövaksimon töpgulga yiğilgan. Mevasi töq jigarrang yoki qoramtir pista. Ş.ning gullab turgan yuqori qismi va barglari tarkibida efir moyi (0,1—0,72%), karotin (15—41,8 mg%), S vitamini (190 mg%), oz miqdorda alkoloidlar va boşqalar bor. Özbekistonda 1988 yildan barça viloyatlar uçun r-nlaştirilgan Gribovskiy (N31) navi ekiladi. Xalq tabobatida yer uyetki qismi iştaha oçiş, ovqat hazm qilişda hamda istisqo, lavşa va boşqalar kasalliklarni davolaşda qöllaniladi. Gijja haydaş xususiyatiga ham ega. Xuşböy va xuşta'mligi tufayli oşkök sifatida ham foydalaniladi. Uni çorva mollari xuş körib yeydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШЕРОЛҒИН, тархун — мураккабгулдошлар оиласи шувоқлар турқумига мансуб кўп йиллик ўсимлик тури. Евросиё ва Шим. Америка, Сибирь, Ўрта Осиё ва Қозоғистонда кенг тарқалган. Кўплаб мамлакатларда зиравор экин сифатида экилади. Ўзбекистоннинг ҳамма вилоятларида тоғлар этагидан то юқори қисмигача бўлган шағалли қияликларда ўсади. Бўйи 80 см, пояси бир нечта, тик, сарғиш ёки қизғиш. Барглари бутун, наштарсимон, ёш барглари тук билан қопланган. Гуллари майда очсариқ ёки қизғиш, рўваксимон тўпгулга йиғилган. Меваси тўқ жигарранг ёки қорамтир писта. Ш.нинг гуллаб турган юқори қисми ва барглари таркибида эфир мойи (0,1—0,72%), каротин (15—41,8 мг%), С витамини (190 мг%), оз миқдорда алколоидлар ва бошқалар бор. Ўзбекистонда 1988 йилдан барча вилоятлар учун р-нлаштирилган Грибовский (N31) нави экилади. Халқ табобатида ер уетки қисми иштаҳа очиш, овқат ҳазм қилишда ҳамда истисқо, лавша ва бошқалар касалликларни даволашда қўлланилади. Гижжа ҳайдаш хусусиятига ҳам эга. Хушбўй ва хуштаъмлиги туфайли ошкўк сифатида ҳам фойдаланилади. Уни чорва моллари хуш кўриб ейди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.