Şifr
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 164-b. — ziyouz.com
Şifr (frans. sgpyge, aynan — raqam, arab. sifr — nol) — maxsus maqsadlar uçun möljallangan şartli belgilar majmui. Diplomatik vakillar (elçilar, attaşelar va boşqalar)ning öz hukumatlari bilan maxfiy yozişmalarida, şuningdek, qurolli kuçlarda buyruq, farmoyiş berişda va jangovar harakat, razvedka natijalari haqida xabar qilişda qöllanadi. Xabarning mağzini çaqiş (şifrovka) jumla, söz, böğin yoki alohida harflarni raqam yoki harflarga turli uyğunlikda almaştiriş yöli bilan amalga oşiriladi. Ş.larni tuşuniş uçun kelişilgan tegişli şartdan (parol) xabardor böliş lozim. Ş.langan matnning mağzini çaqişda maxsus kalitlar tizimidan foydalanadi. Ş.ni murakkablaştiriş uçun qöş Ş. tizimi ham qöllanadi. Ş. maxfiy yozişmalar sirini saqlab qolişga hamma vaqt ham kafolat bera olmaydi, çunki davlatlarning razvedka xizmatlari Ş.ni yeçiş bilan muntazam şuğullanib turadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШИФР (франц. сгпйге, айнан — рақам, араб. сифр — ноль) — махсус мақсадлар учун мўлжалланган шартли белгилар мажмуи. Дипломатик вакиллар (элчилар, атташелар ва бошқалар)нинг ўз ҳукуматлари билан махфий ёзишмаларида, шунингдек, қуролли кучларда буйруқ, фармойиш беришда ва жанговар ҳаракат, разведка натижалари ҳақида хабар қилишда қўлланади. Хабарнинг мағзини чақиш (шифровка) жумла, сўз, бўғин ёки алоҳида ҳарфларни рақам ёки ҳарфларга турли уйғунликда алмаштириш йўли билан амалга оширилади. Ш.ларни тушуниш учун келишилган тегишли шартдан (пароль) хабардор бўлиш лозим. Ш.ланган матннинг мағзини чақишда махсус калитлар тизимидан фойдаланади. Ш.ни мураккаблаштириш учун қўш Ш. тизими ҳам қўлланади. Ш. махфий ёзишмалар сирини сақлаб қолишга ҳамма вақт ҳам кафолат бера олмайди, чунки давлатларнинг разведка хизматлари Ш.ни ечиш билан мунтазам шуғулланиб туради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.