Şilliq parda
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 133-b. — ziyouz.com
Şilliq parda — odam va hayvon organizmidagi hazm va nafas oliş a'zolari, siydiktanosil sistemalari, burun, örta quloq böşliqlari, bezlarning çiqaruv yöllari içki yuzasini qoplab turuvçi qavat. Qalinligi 0,5— 4 mm. Uning yuzasi şu sohadagi bezlar işlab çiqaradigan şilliq bilan doimo namlanib turadi, bu esa hujayralarni qurib qolişdan saqlaydi. Ş.p. bir yoki bir neça epitelial qavatdan, biriktiruvçi töqima va musqul plastinkalari (silliq muskul hujayralaridan hosil bölgan) dan iborat. Bulardan söng Ş.p.ni harakatga keltirib, uni boşqa töqimalardan ajratib turadigan yumşoq biriktiruvçi töqima joylaşgan. A'zolar faoliyatiga köra, Ş.p. epiteliysi köp qavatli yassi, bir qavatli silindrik, prizmatik, kubsimon, kiprikli (nafas yöllarida), uning yuzasi esa silliq, burmali, vorsinkali (mas, ingiçka içakda Ş.p. burma va vorsinkalar hosil qiladi) bölişi mumkin. Ş.p.ning asosiy va şilliq osti qavatlarida qon hamda limfa tomirlari, follikulalar, murtaklar, bezlar, şuningdek, nerv oxirining tarmoqlari bor. Ş.p. bezlari bir va köp hujayrali hamda murakkab bölişi mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШИЛЛИҚ ПАРДА — одам ва ҳайвон организмидаги ҳазм ва нафас олиш аъзолари, сийдиктаносил системалари, бурун, ўрта қулоқ бўшлиқлари, безларнинг чиқарув йўллари ички юзасини қоплаб турувчи қават. Қалинлиги 0,5— 4 мм. Унинг юзаси шу соҳадаги безлар ишлаб чиқарадиган шиллиқ билан доимо намланиб туради, бу эса ҳужайраларни қуриб қолишдан сақлайди. Ш.п. бир ёки бир неча эпителиал қаватдан, бириктирувчи тўқима ва мусқул пластинкалари (силлиқ мускул ҳужайраларидан ҳосил бўлган) дан иборат. Булардан сўнг Ш.п.ни ҳаракатга келтириб, уни бошқа тўқималардан ажратиб турадиган юмшоқ бириктирувчи тўқима жойлашган. Аъзолар фаолиятига кўра, Ш.п. эпителийси кўп қаватли ясси, бир қаватли цилиндрик, призматик, кубсимон, киприкли (нафас йўлларида), унинг юзаси эса силлиқ, бурмали, ворсинкали (мас, ингичка ичакда Ш.п. бурма ва ворсинкалар ҳосил қилади) бўлиши мумкин. Ш.п.нинг асосий ва шиллиқ ости қаватларида қон ҳамда лимфа томирлари, фолликулалар, муртаклар, безлар, шунингдек, нерв охирининг тармоқлари бор. Ш.п. безлари бир ва кўп ҳужайрали ҳамда мураккаб бўлиши мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.