Şimoliy Aliçur tizmasi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 135-b. — ziyouz.com
Şimoliy Aliçur tizmasi ŞIMOLIY ALIÇUR TIZMASI, Bozordara tizmasi — Pomirdagi toğ tizmasi. Tojikiston Respublikasi Toğli Badaxşon muxtor viloyatida. Ğarbiy Pomirdagi Ruşon tizmasining şarqiy davomi, asosan, kenglik böylab çözilgan. Uz. 130 km dan ziyod. Şim.dan Murğob daryosi oqadi. Yaşilköl köli bor. Örtaça bal. 4500—5000 m. Eng baland joyi uning şim.ğarbiy qismida (Sarel çöqqisi — 5981 m), suvayirğiç qismi qoyali, bal. 5500 m dan ziyod çöqqnlar kötarilgan. Murğob va Aliçur daryo vodiylarini boğlovçi bir qança dovonlar: Marjonoy, Oqjilğa, Şarqiy Bozordara, Oqarxar, Boztere va boşqalar mavjud. Yon bağirlari tik, qoyali. Şim. yon bağri Murğob daryosining irmoqlari (Şörbuloqsoy, Qorasuv, Boztere, Oqarxar, Bozordara va boşqalar), jan. yon bağri esa Aliçur daryosining öng irmoqlari (Quloqkesti, Çalakkesti, Baxmaljilğa, Marjonoy va boşqalar) bilan çuqur kesilgan. Ş.A. t., asosan, granitoid, gilli slanets, qumtoş, ohaktoşlardan taşkil topgan. Şim. yon bağrida muzlik köp, ularning umumiy mayd. 316 km2. Ş.A.t.da, asosan, qoyali va qurum toşli toğ landşaftlari tarqalgan. Yon bağirlarining quyi qismida siyrak baland toğçöl ösimliklari ösadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШИМОЛИЙ АЛИЧУР ТИЗМАСИ, Бозордара тизмаси — Помирдаги тоғ тизмаси. Тожикистон Республикаси Тоғли Бадахшон мухтор вилоятида. Ғарбий Помирдаги Рушон тизмасининг шарқий давоми, асосан, кенглик бўйлаб чўзилган. Уз. 130 км дан зиёд. Шим.дан Мурғоб дарёси оқади. Яшилкўл кўли бор. Ўртача бал. 4500—5000 м. Энг баланд жойи унинг шим.ғарбий қисмида (Сарел чўққиси — 5981 м), сувайирғич қисми қояли, бал. 5500 м дан зиёд чўққнлар кўтарилган. Мурғоб ва Аличур дарё водийларини боғловчи бир қанча довонлар: Маржоной, Оқжилға, Шарқий Бозордара, Оқархар, Бозтере ва бошқалар мавжуд. Ён бағирлари тик, қояли. Шим. ён бағри Мурғоб дарёсининг ирмоқлари (Шўрбулоқсой, Қорасув, Бозтере, Оқархар, Бозордара ва бошқалар), жан. ён бағри эса Аличур дарёсининг ўнг ирмоқлари (Қулоқкести, Чалаккести, Бахмалжилға, Маржоной ва бошқалар) билан чуқур кесилган. Ш.А. т., асосан, гранитоид, гилли сланец, қумтош, оҳактошлардан ташкил топган. Шим. ён бағрида музлик кўп, уларнинг умумий майд. 316 км2. Ш.А.т.да, асосан, қояли ва қурум тошли тоғ ландшафтлари тарқалган. Ён бағирларининг қуйи қисмида сийрак баланд тоғчўл ўсимликлари ўсади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.