Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Şimoliy Irlandiya

    Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 144-b. — ziyouz.com

    Şimoliy Irlandiya ŞIMOLIY IRLANDIYA, Olster — Buyuk Britaniyaning ma'muriy-siyosiy qismi. Irlandiya o.ning şim.şarqiy qismida joylaşgan. Mayd. 14,2 ming km2. Aholisi 1675 ming kişi (1997). Asosiy şahri — Belfast. Ma'muriy jihatdan 26 okrugga bölingan.

    Ş.I.ning 20-asr boşlarigaça bölgan tarixi Irlandiya tarixi bilan uzviy boğliq. Bu hududda odamlar mil. av. 6ming yillikdan, kelt qabilalari esa mil. av. 4-asrdan yaşay boşlagan. Ilk örta asrlarda bu hudud mustaqil Olster Irland Qirolligining tarkibiga kirgan. 12-asr oxirida rasman ingliz taxtiga tobe bölgan bölsa ham amalda hokimiyat klan qabilasi boşliklari qölida bölgan (q. Olster, tarixiy viloyat). 16-asrda Irlandiya hududining barça qismida Angliya hukmronligi örnatilgaç, hoz. Şimoliy Irlandiya hududi Olster viloyati tarkibiga kirgan. 1919—21 yillardagi irland xalqining inglizlarga qarşi olib borgan milliy ozodlik uruşi natijasida 1921 yil imzolangan AngliyaIrlandiya şartnomasiga köra, Buyuk Britaniya Irlandiyaning katta qismiga dominionlik huquqini berdi (1949 yildan Irlandiya Respublikasi), ammo Ş.I. hududidagi hukmronligini saqlab qoldi. Irlandiyaning ana şu ajratib olingan qismida rasman Buyuk Britaniya va Şim. Irlandiya Qöşma Qirolligi tarkibida muxtor viloyat (Şim. Irlandiya) taşkil etildi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ШИМОЛИЙ ИРЛАНДИЯ, Ольстер — Буюк Британиянинг маъмурий-сиёсий қисми. Ирландия о.нинг шим.шарқий қисмида жойлашган. Майд. 14,2 минг км2. Аҳолиси 1675 минг киши (1997). Асосий шаҳри — Белфаст. Маъмурий жиҳатдан 26 округга бўлинган.

    Ш.И.нинг 20-аср бошларигача бўлган тарихи Ирландия тарихи билан узвий боғлиқ. Бу ҳудудда одамлар мил. ав. 6минг йилликдан, кельт қабилалари эса мил. ав. 4-асрдан яшай бошлаган. Илк ўрта асрларда бу ҳудуд мустақил Ольстер Ирланд Қироллигининг таркибига кирган. 12-аср охирида расман инглиз тахтига тобе бўлган бўлса ҳам амалда ҳокимият клан қабиласи бошликлари қўлида бўлган (қ. Ольстер, тарихий вилоят). 16-асрда Ирландия ҳудудининг барча қисмида Англия ҳукмронлиги ўрнатилгач, ҳоз. Шимолий Ирландия ҳудуди Ольстер вилояти таркибига кирган. 1919—21 йиллардаги ирланд халқининг инглизларга қарши олиб борган миллий озодлик уруши натижасида 1921 йил имзоланган АнглияИрландия шартномасига кўра, Буюк Британия Ирландиянинг катта қисмига доминионлик ҳуқуқини берди (1949 йилдан Ирландия Республикаси), аммо Ш.И. ҳудудидаги ҳукмронлигини сақлаб қолди. Ирландиянинг ана шу ажратиб олинган қисмида расман Буюк Британия ва Шим. Ирландия Қўшма Қироллиги таркибида мухтор вилоят (Шим. Ирландия) ташкил этилди.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.