Şimoliy Reyn-Vestfaliya

Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 150-b. — ziyouz.com

Şimoliy Reyn-Vestfaliya — Germaniya yeri. Mayd. 34,1 ming km2. Aholisi 18 mln. kişi (2001). Ma'muriy markazi — Dyusseldorf şahri Ş.R.V. Şim. Germaniya pasttekisligi va Reyn Slanetsli toğlarida joylaşgan. Mamlakatning aholisi eng köp va ziç (1 km2 ga 521 kişi) yeri. Aholining yarmidan ortiği aholisi 500 ming kişilik şaharlarda yaşaydi.

Yevropaning eng katta sanoat regionlaridan biri — Rur sanoat havzasi şu yerda. Iqtisodiyoti köp tarmoqli. 1960 yildan boşlab kömir sanoati uluşi keskin kamaydi. Madaniyat va ommaviy axborot vositalari sohalari rivojlangan. Ularda 230 mingdan ziyod aholi band, bu esa kömir va pölat quyiş sanoatida bandlar sonidan ança ortiq. Rangli metallurgiya va oğir maşinasozlik, elektronika, neftni qayta işlaş, kimyo, töqimaçilik, oziqovqat sanoatlari rivojlangan. Sement va oynaşişa işlab çiqariladi. Tabiatni muhofaza qiliş sohasining 160 dan ziyod korxonasi işlab turibdi. Ş.V.R. — Yevropaning yetakçi ekologik toza texnologiyalari markazi. Q.x.da sabzavotçilik, sut çorvaçiligi rivojlangan. Qisman donli ekinlar, qand lavlagi ekiladi. Hududining 25% örmon.

Ş.R.V. yeri 1946 yilda Reyn va Vestfaliya provinsiyalaridan taşkil etilgan. 1949 yildan Germaniya birlaşuviga qadar Bonn şahri Germaniya Federativ Respublikasi poytaxti bölgan. Yirik şaharlari: Keln, Essen, Dortmund, Dyusseldorf, Duysburg, Boxum, Vuppertal, Bilefeld, Gelzenkirxen, Zolingen, Liverkuzen va Axen. Hududidan xalqaro ahamiyatga ega transport yöllari ötgan. Duysburg jahonda eng yirik daryo portlaridan. Turizm rivojlangan, yiliga 12 mln. turist kelib-ketadi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ШИМОЛИЙ РЕЙН-ВЕСТФАЛИЯ — Германия ери. Майд. 34,1 минг км2. Аҳолиси 18 млн. киши (2001). Маъмурий маркази — Дюссельдорф шаҳри Ш.Р.В. Шим. Германия пасттекислиги ва Рейн Сланецли тоғларида жойлашган. Мамлакатнинг аҳолиси энг кўп ва зич (1 км2 га 521 киши) ери. Аҳолининг ярмидан ортиғи аҳолиси 500 минг кишилик шаҳарларда яшайди.

Европанинг энг катта саноат регионларидан бири — Рур саноат ҳавзаси шу ерда. Иқтисодиёти кўп тармоқли. 1960 йилдан бошлаб кўмир саноати улуши кескин камайди. Маданият ва оммавий ахборот воситалари соҳалари ривожланган. Уларда 230 мингдан зиёд аҳоли банд, бу эса кўмир ва пўлат қуйиш саноатида бандлар сонидан анча ортиқ. Рангли металлургия ва оғир машинасозлик, электроника, нефтни қайта ишлаш, кимё, тўқимачилик, озиқовқат саноатлари ривожланган. Цемент ва ойнашиша ишлаб чиқарилади. Табиатни муҳофаза қилиш соҳасининг 160 дан зиёд корхонаси ишлаб турибди. Ш.В.Р. — Европанинг етакчи экологик тоза технологиялари маркази. Қ.х.да сабзавотчилик, сут чорвачилиги ривожланган. Қисман донли экинлар, қанд лавлаги экилади. Ҳудудининг 25% ўрмон.

Ш.Р.В. ери 1946 йилда Рейн ва Вестфалия провинцияларидан ташкил этилган. 1949 йилдан Германия бирлашувига қадар Бонн шаҳри Германия Федератив Республикаси пойтахти бўлган. Йирик шаҳарлари: Кельн, Эссен, Дортмунд, Дюссельдорф, Дуйсбург, Бохум, Вупперталь, Билефельд, Гельзенкирхен, Золинген, Ливеркузен ва Ахен. Ҳудудидан халқаро аҳамиятга эга транспорт йўллари ўтган. Дуйсбург жаҳонда энг йирик дарё портларидан. Туризм ривожланган, йилига 12 млн. турист келиб-кетади.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.