Şinşillasimonlar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 155–156-b. — ziyouz.com
Şinşillasimonlar — kemiruvçilar oilasi. Uz. 22—66 sm, dumi 7,5 — 32 sm, vazni 0,5—7 kg. Közi va quloqlari katta, dumi qalin yung bilan qoplangan. Janubiy Amerika pasttekisligi va toğlarida tarqalgan. 3 uruği: viskaşlar, toğ viskaşlari va şinşillalar bor. Şinşillalar uruği gavdasining uz. 22— 38 sm, dumi 7,5—15 sm, vazni 0,5—1 kg. Möynasi qalin va yumşoq, orqasi moviy yoki malla kulrang, qorni sarğiş oq. Çili va Boliviyaning toğli çöl mintaqasida uçraydi. Koyalar yoriğida toşli joylarda katta koloniya bölib yaşaydi. Ertalab va keçqurun faol. Kisqa sakrab harakatlanadi. Ösimlikning yer ustki qismlari bilan oziqlanadi. Yilda 1—3 marta 1—6 tadan bola tuğadi. 18-asrdan boşlab qimmatbaho möynasi uçun köplab ovlanişi tufayli deyarli qirib yuborilgan. Hoz. muhofaza qiliş tadbirlarini amalga oşiriş bilan soni birmunça ortgan. Möynaçilik fermalarida boqiladi. 2 turi Xalqaro Kizil kitobga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШИНШИЛЛАСИМОНЛАР — кемирувчилар оиласи. Уз. 22—66 см, думи 7,5 — 32 см, вазни 0,5—7 кг. Кўзи ва қулоқлари катта, думи қалин юнг билан қопланган. Жанубий Америка пасттекислиги ва тоғларида тарқалган. 3 уруғи: вискашлар, тоғ вискашлари ва шиншиллалар бор. Шиншиллалар уруғи гавдасининг уз. 22— 38 см, думи 7,5—15 см, вазни 0,5—1 кг. Мўйнаси қалин ва юмшоқ, орқаси мовий ёки малла кулранг, қорни сарғиш оқ. Чили ва Боливиянинг тоғли чўл минтақасида учрайди. Коялар ёриғида тошли жойларда катта колония бўлиб яшайди. Эрталаб ва кечқурун фаол. Кисқа сакраб ҳаракатланади. Ўсимликнинг ер устки қисмлари билан озиқланади. Йилда 1—3 марта 1—6 тадан бола туғади. 18-асрдан бошлаб қимматбаҳо мўйнаси учун кўплаб овланиши туфайли деярли қириб юборилган. Ҳоз. муҳофаза қилиш тадбирларини амалга ошириш билан сони бирмунча ортган. Мўйначилик фермаларида боқилади. 2 тури Халқаро Кизил китобга киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.