Şiru şakar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 163-b. — ziyouz.com
Şiru şakar ŞIRU ŞAKAR, san'ati mulamma' — ma'lum tartib bilan 2 tilda yozilgan şe'r; şunday şe'r yoziş usuli. Özbek şe'riyatidagi Ş.ş.da şe'rning 1-misrasi özbekça, 2-misrasi forsça yoki arabça, fors şe'riyatida esa aksinça, 1-misra forsça, 2-misra özbekça (turkiy) yoki arabça bölişi mumkin. Ön baytgaça arabça, keyin forsça aytilgan şe'rlar ham bor. Taxm. 15-asrdan bunday uslub «Ş.ş.» deb yuritiladi. Yusuf Amiriy «Bang va Çoğir munozarasi» asarida Çoğir va Bangni sut bilan şakarga öxşatib, «Şiru şakartek bir-biri birlan qarin», deydi. Uç tilda yozilgan şe'r şahdi şiru şakar deb atalgan.
Ş.ş. elementlari Ğarbiy Yevropa va rus adabiyotida ham mavjud. 15-asrda Italiyada bu xil asarlar «makaronik poeziya» deyilgan. 18—19-asrlarda bu şe'riyat namunalari Rossiya yozuvçilari ijodida ham körindi. Lekin yaratiliş usuli va maqsadiga köra Ş.ş. bilan makaronik poeziya aynan bir hodisa emas. Odatda Ş.ş. lirik, makaronik şe'rlar hajviy, yumoristik xususiyatga ega. Özbek şe'riyatida Ş.ş. S. Ayniy, Hamza, Ğ.Ğulom, S. Abdulla, E. Vohidov va boşqalar ijodida uçraydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШИРУ ШАКАР, санъати муламмаъ — маълум тартиб билан 2 тилда ёзилган шеър; шундай шеър ёзиш усули. Ўзбек шеъриятидаги Ш.ш.да шеърнинг 1-мисраси ўзбекча, 2-мисраси форсча ёки арабча, форс шеъриятида эса аксинча, 1-мисра форсча, 2-мисра ўзбекча (туркий) ёки арабча бўлиши мумкин. Ўн байтгача арабча, кейин форсча айтилган шеърлар ҳам бор. Тахм. 15-асрдан бундай услуб «Ш.ш.» деб юритилади. Юсуф Амирий «Банг ва Чоғир мунозараси» асарида Чоғир ва Бангни сут билан шакарга ўхшатиб, «Ширу шакартек бир-бири бирлан қарин», дейди. Уч тилда ёзилган шеър шаҳди ширу шакар деб аталган.
Ш.ш. элементлари Ғарбий Европа ва рус адабиётида ҳам мавжуд. 15-асрда Италияда бу хил асарлар «макароник поэзия» дейилган. 18—19-асрларда бу шеърият намуналари Россия ёзувчилари ижодида ҳам кўринди. Лекин яратилиш усули ва мақсадига кўра Ш.ш. билан макароник поэзия айнан бир ҳодиса эмас. Одатда Ш.ш. лирик, макароник шеърлар ҳажвий, юмористик хусусиятга эга. Ўзбек шеъриятида Ш.ш. С. Айний, Ҳамза, Ғ.Ғулом, С. Абдулла, Э. Воҳидов ва бошқалар ижодида учрайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.