Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Şirvonzoda Aleksandr Minasoviç

    Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 157–158-b. — ziyouz.com

    Şirvonzoda Aleksandr Minasoviç ŞIRVONZODA (taxallusi; asl familiyasi — Movsisyan) Aleksandr Minasoviç [4858.7(19).4, Ozarbayjon, Şemaxa şahri — 1935.7.8, Kislovodsk; Yerevanda dafn etilgan] — arman yozuvçisi. Armaniston, Ozarbayjon va Gruziya xalq yozuvçisi (1930). Rus uyezd bilim yurtini tugatgan (1873). 1883 yilgaça Bokuda yaşab, turli kasblarda işlagan, oçerk va maqolalar yozgan. 1893 yildan Tbilisida yaşagan. «Ardzagank» («Akssado», 1886— 91) haftalik gaz.da işlagan. Parijda (1905—10), Tbilisida (1910—19) yaşagan, söngra yana xorijga ketgan (1919— 26), 1926 yil Armanistonga kelib, ijodiy işini davom ettirgan.

    «Nomus» (1885) romani va «Xusumat» qissasi (1897)da ozarbayjon xalqi hayoti, ibtidoiy urf-odatlar va yangiça qaraşlar örtasidagi ixtilof, inson ruhiyatidagi keçinmalar çuqur tasvirlangan. «Alğovdalğov» romani (1898)da sanoatlaşgan dunyo tartibsizliklarini yoritgan. «Artist» qissasi (1903)da iqtidorli maşşoq Levonning fojialarga töla hayoti hikoya qilinsa, «Nomus uçun» dramasi (1926)da boybadavlat Elizbaryanning bokira va sofdil qizi Margaritning pokiza tuyğulari, otaşin muhabbati kuylanadi.

    Ş.ning nasri va dramaturgiyasi arman adabiyotini yangi bosqiçga kötardi. Inson ruhiy olamining tubtubigaça kirib boriş, ta'sirçanlik, ohangdorlik tamoyillari yozuvçi asarlarining yaşovçanligini ta'minladi. Umrining sönggi yillarini Armanistonda ötkazgan 111. qator hikoya va oçerklarni e'lon qildi, şuningdek, «Morganning çöqintirilişi» (1926) siyosiy ruhdagi komediyasi, «Sönggi favvora» (1934) kinossenariysini yozdi, 2 j.li «Hayot tajribalaridan» memuar romani ustida işladi.

    As: Izbrannme soç., t. 1—3, M., 1957;Alina [qissa], T., 1963; Xusumat [roman], T., 1974; Xaos, Yerevan, 1975.

    Ad.: Tamrazyan G.S., Şirvanzade, M., 1967.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ШИРВОНЗОДА (тахаллуси; асл фамилияси — Мовсисян) Александр Минасович [4858.7(19).4, Озарбайжон, Шемаха шаҳри — 1935.7.8, Кисловодск; Ереванда дафн этилган] — арман ёзувчиси. Арманистон, Озарбайжон ва Грузия халқ ёзувчиси (1930). Рус уезд билим юртини тугатган (1873). 1883 йилгача Бокуда яшаб, турли касбларда ишлаган, очерк ва мақолалар ёзган. 1893 йилдан Тбилисида яшаган. «Ардзаганк» («Акссадо», 1886— 91) ҳафталик газ.да ишлаган. Парижда (1905—10), Тбилисида (1910—19) яшаган, сўнгра яна хорижга кетган (1919— 26), 1926 йил Арманистонга келиб, ижодий ишини давом эттирган.

    «Номус» (1885) романи ва «Хусумат» қиссаси (1897)да озарбайжон халқи ҳаёти, ибтидоий урф-одатлар ва янгича қарашлар ўртасидаги ихтилоф, инсон руҳиятидаги кечинмалар чуқур тасвирланган. «Алғовдалғов» романи (1898)да саноатлашган дунё тартибсизликларини ёритган. «Артист» қиссаси (1903)да иқтидорли машшоқ Левоннинг фожиаларга тўла ҳаёти ҳикоя қилинса, «Номус учун» драмаси (1926)да бойбадавлат Элизбаряннинг бокира ва софдил қизи Маргаритнинг покиза туйғулари, оташин муҳаббати куйланади.

    Ш.нинг насри ва драматургияси арман адабиётини янги босқичга кўтарди. Инсон руҳий оламининг тубтубигача кириб бориш, таъсирчанлик, оҳангдорлик тамойиллари ёзувчи асарларининг яшовчанлигини таъминлади. Умрининг сўнгги йилларини Арманистонда ўтказган 111. қатор ҳикоя ва очеркларни эълон қилди, шунингдек, «Морганнинг чўқинтирилиши» (1926) сиёсий руҳдаги комедияси, «Сўнгги фаввора» (1934) киносценарийсини ёзди, 2 ж.ли «Ҳаёт тажрибаларидан» мемуар романи устида ишлади.

    Ас: Избраннме соч., т. 1—3, М., 1957;Алина [қисса], Т., 1963; Хусумат [роман], Т., 1974; Хаос, Ереван, 1975.

    Ад.: Тамразян Г.С., Ширванзаде, М., 1967.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.