Şişa-oyna sanoati
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 170–171-b. — ziyouz.com
Şişa-oyna sanoati - sanoatning şmişdan taxta oyna, me'morlikquriliş, optika, yoruğlik texnikasi, elektrotexnika şişalari, uy-rözğor idişlari, şişa tolalar va boşqalar mahsulotlar işlab çiqaruvçi tarmoği. Şişa işlab çiqariş qadimdan ma'lum bölib, hunarmandçilik sifatida örta asrlarda keng tarqalgan. Rossiyada dastlabki şişa z-di 1685 yilda işga tuşirilgan. 19-asr oxiri — 20-asr boşlarida, ayniqsa, AQŞ, Buyuk Britaniya va Fransiyada şişa işlab çiqariş rivojlandi. Özbekistonda 1951 yilda Ş.o.s.ning dastlabki korxonasi — Ğazalkent oyna z-di deraza oynalari işlab çiqara boşladi. 1975 yilda Farğona şişa idişlari z-dining birinçi navbati işga tuşirildi. Bu zdda turli siğimdagi şişa bankalar, butilka, profilit şişasi, şişa bloklari çiqariş özlaştirildi.
80-y.larda Quvasoy şişa z-dida (hoz. Quvasoy «Kvars» aksiyadorlik jamiyati) 0,5, 1, 2, 3 l li şişa bankalari, 0,5 l li butilkalar işlab çiqariş özlaştirildi. Mustaqillik yillarida Ş.o.s. korxonalarida deraza oynasi işlab çiqariş quvvatlari 13,3 mln. m2 ga yetkazildi, «Kvars» aksiyadorlik jamiyati mahsulotlari bazasida avtomobil oynalarini işlab çiqariş, özlaştirildi, şişa butilkalar işlab çiqaradigan «Farmglass» (yillik quvvati 70 mln. dona), tibbiyot ampulalari işlab çiqaradigan «Medglass» (yillik quvvati 252 mln. dona) qöşma korxonalari işga tuşirildi. Özbekistonda 9982 ming m2 deraza oynasi, 280,9 mln. dona şişa idişlar va butilkalar, 47,9 mln.dona tibbiyot ampulalari işlab çiqarildi (2004). Ş.o.s. çet ellarda AQŞ, GFR, Rossiya, Buyuk Britaniya, Fransiya, Yaponiya, Italiya, Belgiyada ayniqsa rivojlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШИША-ОЙНА САНОАТИ - саноатнинг шмишдан тахта ойна, меъморликқурилиш, оптика, ёруғлик техникаси, электротехника шишалари, уй-рўзғор идишлари, шиша толалар ва бошқалар маҳсулотлар ишлаб чиқарувчи тармоғи. Шиша ишлаб чиқариш қадимдан маълум бўлиб, ҳунармандчилик сифатида ўрта асрларда кенг тарқалган. Россияда дастлабки шиша з-ди 1685 йилда ишга туширилган. 19-аср охири — 20-аср бошларида, айниқса, АҚШ, Буюк Британия ва Францияда шиша ишлаб чиқариш ривожланди. Ўзбекистонда 1951 йилда Ш.о.с.нинг дастлабки корхонаси — Ғазалкент ойна з-ди дераза ойналари ишлаб чиқара бошлади. 1975 йилда Фарғона шиша идишлари з-дининг биринчи навбати ишга туширилди. Бу здда турли сиғимдаги шиша банкалар, бутилка, профилит шишаси, шиша блоклари чиқариш ўзлаштирилди.
80-й.ларда Қувасой шиша з-дида (ҳоз. Қувасой «Кварц» акциядорлик жамияти) 0,5, 1, 2, 3 л ли шиша банкалари, 0,5 л ли бутилкалар ишлаб чиқариш ўзлаштирилди. Мустақиллик йилларида Ш.о.с. корхоналарида дераза ойнаси ишлаб чиқариш қувватлари 13,3 млн. м2 га етказилди, «Кварц» акциядорлик жамияти маҳсулотлари базасида автомобиль ойналарини ишлаб чиқариш, ўзлаштирилди, шиша бутилкалар ишлаб чиқарадиган «Фармгласс» (йиллик қуввати 70 млн. дона), тиббиёт ампулалари ишлаб чиқарадиган «Медгласс» (йиллик қуввати 252 млн. дона) қўшма корхоналари ишга туширилди. Ўзбекистонда 9982 минг м2 дераза ойнаси, 280,9 млн. дона шиша идишлар ва бутилкалар, 47,9 млн.дона тиббиёт ампулалари ишлаб чиқарилди (2004). Ш.о.с. чет элларда АҚШ, ГФР, Россия, Буюк Британия, Франция, Япония, Италия, Бельгияда айниқса ривожланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.