Şişa tolalar

Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 169-b. — ziyouz.com

Şişa tolalar — suyuqlantirilgan şişadan tayyorlanadigan tolalar, diametri 3—100 mkm, uz. 20 km va undan uzun (uzluksiz Ş.t.) yoki diametri 0,5—20 mkm, uz. 1—50 sm (ştapel Ş.t.) qilib işlab çiqariladi. Uzluksiz Ş.t. taşqi körinişidan tabiiy yoki sun'iy ipak tolalariga, ştapel Ş.t. esa ip yoki jun ipga öxşaydi.

Uzluksiz Ş.t. suyuqlantirilgan şişa massasini filyerlardan (teşiklar soni 200—2000) mexanik qurilmalar yordamida çözib tola şakliga keltirilib, ğaltaklarga öraladi. Ştapel Ş.t. bir bosqiçli usulda — suyuqlantirilgan şişa massasi oqimini buğ, havo yoki issiq gaz bilan ajratib hosil qilinadi.

Ş.t. xossasi, kimyoviy tarkibi, issiqqa çidamliligi, elektr tokini ötkazmasligi, issiklik ötkazuvçanligining pastligi, termik kengayiş koeffitsiyentining kiçikligi, kimyoviy çidamliligi va mexanik puxtaligi bilan belgilanadi. Ş.t. hozirgi zamon texnikasida şişaplastiklar uçun armirlovçi (mustahkamlovçi) material sifatida, filtrlaşda va elektrotexnikada izolyatsiya materiali sifatida işlatiladi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ШИША ТОЛАЛАР — суюқлантирилган шишадан тайёрланадиган толалар, диаметри 3—100 мкм, уз. 20 км ва ундан узун (узлуксиз Ш.т.) ёки диаметри 0,5—20 мкм, уз. 1—50 см (штапель Ш.т.) қилиб ишлаб чиқарилади. Узлуксиз Ш.т. ташқи кўринишидан табиий ёки сунъий ипак толаларига, штапель Ш.т. эса ип ёки жун ипга ўхшайди.

Узлуксиз Ш.т. суюқлантирилган шиша массасини фильерлардан (тешиклар сони 200—2000) механик қурилмалар ёрдамида чўзиб тола шаклига келтирилиб, ғалтакларга ўралади. Штапель Ш.т. бир босқичли усулда — суюқлантирилган шиша массаси оқимини буғ, ҳаво ёки иссиқ газ билан ажратиб ҳосил қилинади.

Ш.т. хоссаси, кимёвий таркиби, иссиққа чидамлилиги, электр токини ўтказмаслиги, иссиклик ўтказувчанлигининг пастлиги, термик кенгайиш коэффициентининг кичиклиги, кимёвий чидамлилиги ва механик пухталиги билан белгиланади. Ш.т. ҳозирги замон техникасида шишапластиклар учун армирловчи (мустаҳкамловчи) материал сифатида, фильтрлашда ва электротехникада изоляция материали сифатида ишлатилади.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.