Şişçivinlar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 173-b. — ziyouz.com
Şişçivinlar ŞIŞÇIVINLAR, gallitsalar— qöşqanotlilar yoki paşşalar turkumiga mansub mayda çivinsimon haşarotlar oilasi. 3500 ga yaqin turi ma'lum. Tanasining uz. 1—5 mm. Çuvalçangsimon liçinkasining yaqqol ajralgan boşi yoki oyoği yöq bölib, urçuqsimon. Ğumbagi, odatda yaşirin, soxta yoki ğovak pillada joylaşgan. Ş.ning ösimliklar (fitofaglar), mayda tirik organizmlar (zoofaglar) va zamburuğlar tanasi (mitsetofaglar) bilan oziqlanuvçi vakillari bor. Fitofag Ş. ösimlikning tirik töqimalari bilan oziqlanib, şiş, bujğun (ösimta) hosil qiladi. Bir yillik va köp yillik ötlar, daraxt hamda butalarga şikast yetkazadi. Ayniqsa, buğdoy, şoli va arpaga gessen paşşasi katta ziyon keltiradi. Ayrim Ş. (mas, beda gul çivini) beda, yönğiçqa, vika va nöxatni şikastlaydi. Zoofag Ş. har xil ösimlik bitlari, çervetslar, barg burgaçalari, oqqanotlar va boşqalar paraziti yoki kuşandasi. Issiqxonalardagi ösimlik bitlariga qarşi biologik kuraşda afidimiza katta ahamiyatga ega. Örgimçakkana koloniyalarida Ş. uçraydi. Mitsetofag Ş. çirigan yoğoç va örmon töşamasidagi zamburuğlar tanasi hamda spora)tari bilan oziqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШИШЧИВИНЛАР, галлицалар— қўшқанотлилар ёки пашшалар туркумига мансуб майда чивинсимон ҳашаротлар оиласи. 3500 га яқин тури маълум. Танасининг уз. 1—5 мм. Чувалчангсимон личинкасининг яққол ажралган боши ёки оёғи йўқ бўлиб, урчуқсимон. Ғумбаги, одатда яширин, сохта ёки ғовак пиллада жойлашган. Ш.нинг ўсимликлар (фитофаглар), майда тирик организмлар (зоофаглар) ва замбуруғлар танаси (мицетофаглар) билан озиқланувчи вакиллари бор. Фитофаг Ш. ўсимликнинг тирик тўқималари билан озиқланиб, шиш, бужғун (ўсимта) ҳосил қилади. Бир йиллик ва кўп йиллик ўтлар, дарахт ҳамда буталарга шикаст етказади. Айниқса, буғдой, шоли ва арпага гессен пашшаси катта зиён келтиради. Айрим Ш. (мас, беда гул чивини) беда, йўнғичқа, вика ва нўхатни шикастлайди. Зоофаг Ш. ҳар хил ўсимлик битлари, червецлар, барг бургачалари, оққанотлар ва бошқалар паразити ёки кушандаси. Иссиқхоналардаги ўсимлик битларига қарши биологик курашда афидимиза катта аҳамиятга эга. Ўргимчаккана колонияларида Ш. учрайди. Мицетофаг Ш. чириган ёғоч ва ўрмон тўшамасидаги замбуруғлар танаси ҳамда спора)тари билан озиқланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.