Şişpir
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 172–173-b. — ziyouz.com
Şişpir - Suğd ixşidi (642655 yillar). Uning ismi özi zarb qildirgan suğdiy yozuvli tangalarda Şişpir, xitoy yilnomalarida Şaşebi, arab manbalarida Şişbir şakllarida uçraydi. Ismining luğaviy ma'nosi suğdiyça — «din tarqatuvçi». Ş. dastlab Keş hukmdori bölgan, keyinçalik öz qarorgohini Samarqandga köçirgan. Ş. öz nomidan mis tangalar zarb qilgan. Ularning bir tomonida Ş.ning nomi va malka (ixşid) sözi, ikkinçi tomonda Samarqand ixşidlari tamğasi va boşqalar belgilar tasvirlangan. Ş. davrida Suğdda pul munosabatlarining rivojlanişi tezlaşgan va iqtisodiy kötariliş jarayoni kuçaygan. Bu davrda Suğd — Samarqand, Panç (Panjikent), Maymurğ, Iştixon, Kuşoniya (Kattaqörğon), Keş, Naxşab kabi bir neçta mayda davlatçalarga bölingan konfederatsiya şaklidagi boşqaruvga ega bölib, Turk xoqonligi tarkibida edi. 642 yilda Ş. öz elçilarini Xitoyga yuborgan. Ş.dan keyin taxtga ixşid Varxuman (655—696) çiqqan.
Ad.: Smirnova O.I., Svodniy katalog sogdiyskix monet, M., 1981.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШИШПИР - Суғд ихшиди (642655 йиллар). Унинг исми ўзи зарб қилдирган суғдий ёзувли тангаларда Шишпир, хитой йилномаларида Шашеби, араб манбаларида Шишбир шаклларида учрайди. Исмининг луғавий маъноси суғдийча — «дин тарқатувчи». Ш. дастлаб Кеш ҳукмдори бўлган, кейинчалик ўз қароргоҳини Самарқандга кўчирган. Ш. ўз номидан мис тангалар зарб қилган. Уларнинг бир томонида Ш.нинг номи ва малка (ихшид) сўзи, иккинчи томонда Самарқанд ихшидлари тамғаси ва бошқалар белгилар тасвирланган. Ш. даврида Суғдда пул муносабатларининг ривожланиши тезлашган ва иқтисодий кўтарилиш жараёни кучайган. Бу даврда Суғд — Самарқанд, Панч (Панжикент), Маймурғ, Иштихон, Кушония (Каттақўрғон), Кеш, Нахшаб каби бир нечта майда давлатчаларга бўлинган конфедерация шаклидаги бошқарувга эга бўлиб, Турк хоқонлиги таркибида эди. 642 йилда Ш. ўз элчиларини Хитойга юборган. Ш.дан кейин тахтга ихшид Вархуман (655—696) чиққан.
Ад.: Смирнова О.И., Сводный каталог согдийских монет, М., 1981.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.