Şizogoniya
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 129-b. — ziyouz.com
Şizogoniya (yun. ajrataman, parçalayman, tuğiliş, avlod) — bir hujayrali hayvonlar (sporalar, foraminiferalar) da va ba'zi suvötlar uçun xos jinssiz, birdaniga köp marta bölinib köpayiş usuli. Ş.da ona hujayra (şizont) yadrosi dastlab juda tez, ketmaket bir neça bölaklarga bölinadi, söngra har bir yadro bölagi sitoplazma bilan öraladi. Şu tarzda bitta ona hujayradan juda köp qizlik hujayralar (merozoidlar) hosil böladi. Hujayralar bir neça marta jinssiz usulda köpayganidan keyin ularning ayrimlari jinsiy usul bilan köpayişga ötadi. Bunda dastlab gametotsitlar, keyin gametalar hosil böladi. Bezgak parazitlari, koksidiyalar, toksoplazmalar, sarkodalilardyan foraminiferalar dastlab Ş., söngra gametalar hosil qilib jinsiy (gametogoniya) usulda köpayadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШИЗОГОНИЯ (юн. ажратаман, парчалайман, туғилиш, авлод) — бир ҳужайрали ҳайвонлар (споралар, фораминифералар) да ва баъзи сувўтлар учун хос жинссиз, бирданига кўп марта бўлиниб кўпайиш усули. Ш.да она ҳужайра (шизонт) ядроси дастлаб жуда тез, кетмакет бир неча бўлакларга бўлинади, сўнгра ҳар бир ядро бўлаги цитоплазма билан ўралади. Шу тарзда битта она ҳужайрадан жуда кўп қизлик ҳужайралар (мерозоидлар) ҳосил бўлади. Ҳужайралар бир неча марта жинссиз усулда кўпайганидан кейин уларнинг айримлари жинсий усул билан кўпайишга ўтади. Бунда дастлаб гаметоцитлар, кейин гаметалар ҳосил бўлади. Безгак паразитлари, кокцидиялар, токсоплазмалар, саркодалилардян фораминифералар дастлаб Ш., сўнгра гаметалар ҳосил қилиб жинсий (гаметогония) усулда кўпаяди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.