Şofi'iy
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 206-b. — ziyouz.com
Şofi'iy ŞOFI'IY, töliq ismi Abu Abdulloh Muhammad ibn Idris ibn Abbos aş-Şofi'iy (767, Falastin, Ğazo şahri — 820, Qohira) — imom, şofi'iylik mazhabining asosçisi, faqih. Makkada yaşagan, hadislar va fiqhni örgangan. Köp yerlarga safar qilgan. Makka muftisi Muslim Xolid az-Zanjiydan va Madinada Molik ibn Anasdan ta'lim olgan. Imomi A'zamning şogirdi Muhammad ibn Hasan bilan Bağdodda yaqin muloqotda bölib, unga şogird tuşgan va şu yerda öz mazhabini tuzgan.
Ş. bir qança muddat goh Iroqda, goh Xijozda istiqomat qilgan. 815 yil Qohirada muqim turib qolib, şu yerdagi «Amr ibn Os» jome masjidida fiqhdan dars bergan. Ş.ning «Ar-Risola», 7 jildli «Al-Umm» asarlari islom olamida maşhur va şofi'iylik ulamolari uçun zarur manba bölib xizmat qiladi. U öz asarlarida islom huquqini an'anaviy normalar bilan boğlaşga intilgan, fiqh asoslariga töla ta'rif bergan, ijmo'dan foydalanişga alohida e'tibor qaratgan. Ş., şuningdek, hadislar töplamini tuzgan, hadislarni taqqoslab örganiş töğrisida «Ixtilof al-hadis» asarini ham yozgan. Ş. qaraşlari fiqh masalalari tugal işlab çiqilişida özining katta ta'sirini körsatdi, bunda uning şogirdlari va izdoşlari Ahmad ibn Hanbal, Dovud az-Zohiriy, Abu Ja'far at-Tabariy va boşqalarning xizmati katta böldi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШОФИЪИЙ, тўлиқ исми Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Идрис ибн Аббос аш-Шофиъий (767, Фаластин, Ғазо шаҳри — 820, Қоҳира) — имом, шофиъийлик мазҳабининг асосчиси, фақиҳ. Маккада яшаган, ҳадислар ва фиқҳни ўрганган. Кўп ерларга сафар қилган. Макка муфтиси Муслим Холид аз-Занжийдан ва Мадинада Молик ибн Анасдан таълим олган. Имоми Аъзамнинг шогирди Муҳаммад ибн Ҳасан билан Бағдодда яқин мулоқотда бўлиб, унга шогирд тушган ва шу ерда ўз мазҳабини тузган.
Ш. бир қанча муддат гоҳ Ироқда, гоҳ Хижозда истиқомат қилган. 815 йил Қоҳирада муқим туриб қолиб, шу ердаги «Амр ибн Ос» жоме масжидида фиқҳдан дарс берган. Ш.нинг «Ар-Рисола», 7 жилдли «Ал-Умм» асарлари ислом оламида машҳур ва шофиъийлик уламолари учун зарур манба бўлиб хизмат қилади. У ўз асарларида ислом ҳуқуқини анъанавий нормалар билан боғлашга интилган, фиқҳ асосларига тўла таъриф берган, ижмоъдан фойдаланишга алоҳида эътибор қаратган. Ш., шунингдек, ҳадислар тўпламини тузган, ҳадисларни таққослаб ўрганиш тўғрисида «Ихтилоф ал-ҳадис» асарини ҳам ёзган. Ш. қарашлари фиқҳ масалалари тугал ишлаб чиқилишида ўзининг катта таъсирини кўрсатди, бунда унинг шогирдлари ва издошлари Аҳмад ибн Ҳанбал, Довуд аз-Зоҳирий, Абу Жаъфар ат-Табарий ва бошқаларнинг хизмати катта бўлди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.