Şoh Jahon
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 210-b. — ziyouz.com
Şoh Jahon (1592.5.1, Lohur 1666.22.1, Agra) — Boburiylar saltanati hukmdori (1627—58), Jahongirşohning 3-öğli. Asl ismi Xurram. 1616 yil Dekan (töğriroği — Dakan)dagi ğalabasidan söng Ş.J.nomini olgan. 1622—25 yillar otasi Jahongirşohga qarşi uruşib, yengilgan. 1627 yilda taxt uçun kuraşlarda ğolib bölib, «Abul Muzaffar Şahobiddin Muhammad Sohibqironi Soniy» taxallusini olgan. Taxtga ötirgan zahoti bir qança isyonlarni bostirişga majbur bölgan. Ş.J. poytaxtni Agradan Dehliga köçirgan. Bu davrda adabiyot, san'at, musiqa va boşqalar fanlar rivoj topgan. Ş.J. bir qança muhtaşam obidalarni bunyod ettirgan — Agrada Tojmahal, Qizil qal'a, Dehlida Jome masjid, Lohurda Şalimar boği va boşqalar Ş.J. davrida Boburiylar saltanati tanazzulga yuz tuta boşlagan. 1630—33 yillarda Gujarat va Dekanda qattiq qurğoqçilik tufayli oçarçilik bölgan, xalqning ahvoli oğirlaşgan, şuning uçun Ş.J. mazkur ölkalardagi yer soliğini kamaytirgan. Ş.J. davrida Yevropa savdo kompaniyalarining Boburiylar davlatiga suqilib kirişi kuçaygan, Şu kezlarda uning ötillari örtasida taxt uçun kuraş avj olgan. Bu kuraşda katta öğli Avrangzeb ğolib kelib, taxtni egallagan. Ş.J. Tojmahal maqbarasida xotini Mumtoz Mahal yoniga dafn etilgan.
Ad:. Fayziyev T., Temuriylar şajarasi, T., 1995.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШОҲ ЖАҲОН (1592.5.1, Лоҳур 1666.22.1, Агра) — Бобурийлар салтанати ҳукмдори (1627—58), Жаҳонгиршоҳнинг 3-ўғли. Асл исми Хуррам. 1616 йил Декан (тўғрироғи — Дакан)даги ғалабасидан сўнг Ш.Ж.номини олган. 1622—25 йиллар отаси Жаҳонгиршоҳга қарши урушиб, енгилган. 1627 йилда тахт учун курашларда ғолиб бўлиб, «Абул Музаффар Шаҳобиддин Муҳаммад Соҳибқирони Соний» тахаллусини олган. Тахтга ўтирган заҳоти бир қанча исёнларни бостиришга мажбур бўлган. Ш.Ж. пойтахтни Аградан Деҳлига кўчирган. Бу даврда адабиёт, санъат, мусиқа ва бошқалар фанлар ривож топган. Ш.Ж. бир қанча муҳташам обидаларни бунёд эттирган — Аграда Тожмаҳал, Қизил қалъа, Деҳлида Жоме масжид, Лоҳурда Шалимар боғи ва бошқалар Ш.Ж. даврида Бобурийлар салтанати таназзулга юз тута бошлаган. 1630—33 йилларда Гужарат ва Деканда қаттиқ қурғоқчилик туфайли очарчилик бўлган, халқнинг аҳволи оғирлашган, шунинг учун Ш.Ж. мазкур ўлкалардаги ер солиғини камайтирган. Ш.Ж. даврида Европа савдо компанияларининг Бобурийлар давлатига суқилиб кириши кучайган, Шу кезларда унинг ўтиллари ўртасида тахт учун кураш авж олган. Бу курашда катта ўғли Аврангзеб ғолиб келиб, тахтни эгаллаган. Ш.Ж. Тожмаҳал мақбарасида хотини Мумтоз Маҳал ёнига дафн этилган.
Ад:. Файзиев Т., Темурийлар шажараси, Т., 1995.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.