Şoh şujo
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 212-b. — ziyouz.com
Şoh şujo (1617-1661) boburiy şahzodalardan. Şoh Jahonning 2-öğli, onasi Mumtoz Mahal Begim. Şoh Jahon uni 1639 yil da Bangalga hokim etib tayinlagan. 1642 yilda unga Orissa ham tortiq qilingan. Ş.Ş. atrofidagi boşqa yerlarni ham zabt etgan, ya'ni amalda Şarqiy Hindiston uning tasarrufida bölgan. U bu ölkalarda 20 yildan ortiq (1639—60) hukmronlik qilgan. Şoh Jahon 1657 yilning dek.da Bangalda özini podşoh deb e'lon qilgan. Otasi vafot etgaç, akauka şahzodalar örtasida taxt uçun kuraş boşlanib ketgan. 1659 yil 5 yanv.da Avrangzeb Ş.Ş.ni jangda mağlub etadi, u qolganqutgan askarlari bilan Bangalga qoçgan. 1660 yilda oilasi va navkarlari bilan Arakan (hoz. Myanma) ga panoh istab kelgan, avval Makkaga, undan yo Turkiyaga, yo Eronga ötib ketiş niyatida böladi, lekin ayrim ma'lumotlarga qaraganda, öşa yerda bolaçaqasi bilan birga öldirib yuboriladi.
Ş.Ş.öqimişli, madaniyatli şaxs bölgan, saroydagi şoir va olimlarni rağbatlantirgan. Bunyodkorlik işlari olib borgan — Bara Katra (Katta saroy), Iydgoh, Husayniy dolon, masjidlar, Anand sarövar nomli katta suv havzasi qurdirgan, atrofida Devoni xos, Deyuni om, hammomlar, favvoralar bunyod ettirgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШОҲ ШУЖО (1617-1661) бобурий шаҳзодалардан. Шоҳ Жаҳоннинг 2-ўғли, онаси Мумтоз Маҳал Бегим. Шоҳ Жаҳон уни 1639 йил да Бангалга ҳоким этиб тайинлаган. 1642 йилда унга Орисса ҳам тортиқ қилинган. Ш.Ш. атрофидаги бошқа ерларни ҳам забт этган, яъни амалда Шарқий Ҳиндистон унинг тасарруфида бўлган. У бу ўлкаларда 20 йилдан ортиқ (1639—60) ҳукмронлик қилган. Шоҳ Жаҳон 1657 йилнинг дек.да Бангалда ўзини подшоҳ деб эълон қилган. Отаси вафот этгач, акаука шаҳзодалар ўртасида тахт учун кураш бошланиб кетган. 1659 йил 5 янв.да Аврангзеб Ш.Ш.ни жангда мағлуб этади, у қолганқутган аскарлари билан Бангалга қочган. 1660 йилда оиласи ва навкарлари билан Аракан (ҳоз. Мьянма) га паноҳ истаб келган, аввал Маккага, ундан ё Туркияга, ё Эронга ўтиб кетиш ниятида бўлади, лекин айрим маълумотларга қараганда, ўша ерда болачақаси билан бирга ўлдириб юборилади.
Ш.Ш.ўқимишли, маданиятли шахс бўлган, саройдаги шоир ва олимларни рағбатлантирган. Бунёдкорлик ишлари олиб борган — Бара Катра (Катта сарой), Ийдгоҳ, Ҳусайний долон, масжидлар, Ананд сарўвар номли катта сув ҳавзаси қурдирган, атрофида Девони хос, Деюни ом, ҳаммомлар, фавворалар бунёд эттирган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.