Şokila
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 187–188-b. — ziyouz.com
Şokila ŞOKILA, şovqila (tovuş çiqaruvçi) — zargarlik buyumi; Xorazm ayollarining murakkab, köp qismli taqinçoği. Ş. peşonani yopib turuvçi osmatuzi, çakkalik (yarimtirnoq)ka ulanadi hamda ular birgalikda ansambl hosil qiladi. Ş. halqaçalardan tuzilgan turliça uzunlikdagi zanjirlarga yaproqça, marjon, ğunça, ziğiraklardan iborat osilmaçoqlar biriktirib hosil qilinadi hamda 2 ta halqali çakka taqinçoğining har biriga serşokilali özaro ketmaket ulangan 3—4 ta qubbalar qatori osiladi (ba'zan ular uçburçak tumor bilan tugaydi). Qimmatbaho turlarida zanjirlar markaziga köpinça oval şaklidagi yuzasi ziynatlangan turunjlar örnatiladi, ayrimlariga 5—6 tadan dur, la'llar qadaladi. Ş. taqilganda, turli uzunlikdagi marjon qatorlari iyak, böyin, kökrak uzra ketmaket bir tekis yotadi. Ayollar Ş. taqib yurganida tana harakatiga qarab tovuş çiqarib, jaranglaydi (nomi şundan).
Quloq yoki çakkaga taqiladigan taqinçoqlarga biriktiriladigan Ş. kabi marjonlar Özbekiston hududidan topilgan kuşonlar davriga oid haykallarda uçraydi. Ş. 19-asr 1-yarmida kunda, 19-asr 2-yarmida töyhaşamlarda taqilgan. 19-asr oxiridan Ş. qismlarga bölinib ketgan, ular ham Ş. deb ataladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШОКИЛА, шовқила (товуш чиқарувчи) — заргарлик буюми; Хоразм аёлларининг мураккаб, кўп қисмли тақинчоғи. Ш. пешонани ёпиб турувчи осматузи, чаккалик (яримтирноқ)ка уланади ҳамда улар биргаликда ансамбль ҳосил қилади. Ш. ҳалқачалардан тузилган турлича узунликдаги занжирларга япроқча, маржон, ғунча, зиғираклардан иборат осилмачоқлар бириктириб ҳосил қилинади ҳамда 2 та ҳалқали чакка тақинчоғининг ҳар бирига сершокилали ўзаро кетмакет уланган 3—4 та қуббалар қатори осилади (баъзан улар учбурчак тумор билан тугайди). Қимматбаҳо турларида занжирлар марказига кўпинча овал шаклидаги юзаси зийнатланган турунжлар ўрнатилади, айримларига 5—6 тадан дур, лаъллар қадалади. Ш. тақилганда, турли узунликдаги маржон қаторлари ияк, бўйин, кўкрак узра кетмакет бир текис ётади. Аёллар Ш. тақиб юрганида тана ҳаракатига қараб товуш чиқариб, жаранглайди (номи шундан).
Қулоқ ёки чаккага тақиладиган тақинчоқларга бириктириладиган Ш. каби маржонлар Ўзбекистон ҳудудидан топилган кушонлар даврига оид ҳайкалларда учрайди. Ш. 19-аср 1-ярмида кунда, 19-аср 2-ярмида тўйҳашамларда тақилган. 19-аср охиридан Ш. қисмларга бўлиниб кетган, улар ҳам Ш. деб аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.