Şolomaleyxem
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 191–192-b. — ziyouz.com
Şolomaleyxem (taxallusi; asl nomi Şolom Noxumoviç Rabinoviç) [1859.18.2(2.3), Ukraina, Pereyaslav şahri — 1916.13.6, Nyu-York] — yahudiy yozuvçisi. Asosan, Rossiyada, 1914 yildan AQŞda yaşagan. Ivrit, idiş va rus tillarida yozgan. Ijodining ilk davrida rus va yahudiy adabiyotlaridagi demokratik an'analarga ergaşgan. Asarlarida çor Rossiyasidagi yahudiylar hayoti, yahudiy doiralarining boylikka ega böla borişi (kapitallaşuvi) aks etgan («Sender Blank va uning oilasi» romani, 1887); yorqin milliy obrazlar silsilasi yaratilgan, bular: öz xomxayollari va boyiş istagi qurboni bölgan işbilarmon («Menaxem Mendl» novellalar turkumi, 1892), halol mehnatkaş, beğambetaşviş xalq faylasufi («Sutçi Tevye» novellalar turkumi,. 1894-1914), çor Rossiyasidagi oddiy ijodkor şaxs va AQŞdagi yahudiy muhojirlari taqdiri [«Bulbul Iosele» (1889) va «Adaşgan yulduzlar» (1909—11) romanlari], AQŞga köçib ketayotgan kambağallar («Bolakay Motl» qissasi, 1907—16) va boşqalar «Töfon» romani (1906) 1905 yildagi inqilobiy voqealar haqida, «Qonli hazil» romani (1913) esa Beylis işi (nohaq ayblangan yahudiy ustidan sud jarayoni)ga javob tariqasida yozilgan. Umrining oxirgi yillarida yoza boşlagan «Yarmarkadan» romani tugallanmay qolgan. Ş.A. ijodida yumor va lirizm uyğunlaşib ketgan, aniq ruhiy va maişiy tafsilotlar, demokratik nuqtai nazar yorqin aks etgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШОЛОМАЛЕЙХЕМ (тахаллуси; асл номи Шолом Нохумович Рабинович) [1859.18.2(2.3), Украина, Переяслав шаҳри — 1916.13.6, Нью-Йорк] — яҳудий ёзувчиси. Асосан, Россияда, 1914 йилдан АҚШда яшаган. Иврит, идиш ва рус тилларида ёзган. Ижодининг илк даврида рус ва яҳудий адабиётларидаги демократик анъаналарга эргашган. Асарларида чор Россиясидаги яҳудийлар ҳаёти, яҳудий доираларининг бойликка эга бўла бориши (капиталлашуви) акс этган («Сендер Бланк ва унинг оиласи» романи, 1887); ёрқин миллий образлар силсиласи яратилган, булар: ўз хомхаёллари ва бойиш истаги қурбони бўлган ишбилармон («Менахем Мендл» новеллалар туркуми, 1892), ҳалол меҳнаткаш, беғамбеташвиш халқ файласуфи («Сутчи Тевье» новеллалар туркуми,. 1894-1914), чор Россиясидаги оддий ижодкор шахс ва АҚШдаги яҳудий муҳожирлари тақдири [«Булбул Иоселе» (1889) ва «Адашган юлдузлар» (1909—11) романлари], АҚШга кўчиб кетаётган камбағаллар («Болакай Мотл» қиссаси, 1907—16) ва бошқалар «Тўфон» романи (1906) 1905 йилдаги инқилобий воқеалар ҳақида, «Қонли ҳазил» романи (1913) эса Бейлис иши (ноҳақ айбланган яҳудий устидан суд жараёни)га жавоб тариқасида ёзилган. Умрининг охирги йилларида ёза бошлаган «Ярмаркадан» романи тугалланмай қолган. Ш.А. ижодида юмор ва лиризм уйғунлашиб кетган, аниқ руҳий ва маиший тафсилотлар, демократик нуқтаи назар ёрқин акс этган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.